Egyptologencongres in Leiden

De stad Leiden

De congresstad Leiden

In de week van zondag 6 tot en met vrijdag 11 augustus 2023 wordt in Leiden het 13de internationale congres voor Egyptologen gehouden. Het International Congress of Egyptologists (ICE) is de grootste reguliere bijeenkomst van Egyptologen en specialisten uit aanverwante vakgebieden ter wereld. Het congres wordt elke vier jaar gehouden, telkens georganiseerd door een andere gastinstelling. Het biedt honderden wetenschappers de gelegenheid om hun onderzoek te delen met collega’s. Alle internationale egyptologencongressen worden georganiseerd onder auspiciën van de International Association of Egyptologists (IAE); zie de lijst met eerdere congressen.

Het congres in Leiden, waarvan de voertaal Engels is, heeft als thema ‘The future of ancient Egypt’. In het bijzonder worden lezingen of paneldiscussies verwelkomd die gaan over de volgende onderwerpen: klimaat en klimaatverandering in de oudheid, digitale Egyptologie, egyptologie en museologie, egyptologie en de verspreiding van onderzoek, geschiedschrijving van de egyptologie, (illegale) handel in oude Egyptische kunstvoorwerpen, inclusie en diversiteit in de egyptologie, interdisciplinair onderzoek in de egyptologie, internationale ontvangst van het oude Egypte, bescherming van het oude Egyptische erfgoed.

Alle bijeenkomsten vinden in de Leidse binnenstad plaats. De openingsceremonie en het congresdiner vinden plaats in de Pieterskerk. Sessies met grotere aantallen deelnemers vinden plaats in de Stadsgehoorzaal. Hier worden ook de congresposters getoond. Sessies met kleinere aantallen deelnemers vinden plaats in het Lipsiusgebouw aan de Cleveringaplaats.

Het congres kan als toehoorder worden bijgewoond. Hiervoor is het niet noodzakelijk dat u egyptologie studeert of heeft gestudeerd. Kijk voor meer informatie onder: Egyptologencongres Leiden.

 

Schachtgraf uit de 27ste dynastie ontdekt

Foto: Petr Košárek; archieven van het Tsjechische Instituut voor Egyptologie, Charles University.

Foto: Petr Košárek; archieven van het Tsjechische Instituut voor Egyptologie, Charles University.

Op vrijdag 15 juli 2022 werd bekend gemaakt dat in Aboesir het schachtgraf van de oud-Egyptische hoogwaardigheidsbekleder Wahibra-mery-Neith is ontdekt door de Tsjechische archeologische missie. De grafeigenaar voerde ooit het bevel over buitenlandse soldaten in Egypte. De hoofdschacht van het graf is zes meter diep, maar heeft een oppervlakte van ongeveer 14 bij 14 meter en is verdeeld in verschillende delen, gescheiden door bruggen gemaakt van het oorspronkelijke gesteente. Een andere kleinere maar diepere schacht die voor de begrafenis werd gebruikt, werd in het midden van de hoofdschacht uitgehakt. Het is oost-west georiënteerd en meet ongeveer 6,5 bij 3,3 meter. Miroslav Barta, hoofd van de Tsjechische missie, legde uit dat op de bodem van deze centrale grafschacht, op een diepte van ongeveer 16 meter, een dubbele sarcofaag werd gevonden, gedeeltelijk beschadigd, op een vulling van zand. De buitenste sarcofaag van Wahibra-mery-Neith is gemaakt van twee massieve blokken witte kalksteen met een binnenste mensvormige sarcofaag ingebed. Het is gemaakt van basalt en gegraveerd met de bekende spreuk 72 van het Dodenboek. In de basalten sarcofaag werd alleen een fijngesneden hartscarabee aangetroffen. Opmerkelijk is echter dat de onderzijde van de amulet geen tekst bevat. Ook werd een amulet in de vorm van een hoofdsteun aangetroffen. Aan de west- en oostzijde van de sarcofaag was schaarse begraafuitrusting geplaatst, waaronder 402 faience sjabti’s.
Uit onderzoek aan het schachtgraf blijkt dat het in de late oudheid is beroofd, hoogstwaarschijnlijk rond de vierde of vijfde eeuw na Christus.

Lee het artikel: The tomb of Wahibre-mery-Neith discovered by the Czech archaeological mission in Abusir.

Mogelijk een zonnetempel ontdekt

Zonnetempel Aboe Ghorab

Zonnetempel Aboe Ghorab

In de eerste week van juli 2022 werd bekendgemaakt dat de gezamenlijke Italiaans-Poolse archeologische missie bij de tempel van koning Nyoeserra te Abu Ghorab de overblijfselen heeft ontdekt van een lemen gebouw dat mogelijk in gebruik is geweest als een zonnetempel. Het bouwwerk is enkele kilometers ten noorden van Abusir gelegen en is gefundeerd op bouwblokken uit kwarts. De ontdekking doet vermoeden dat het hier gaat om de overblijfselen van een van de verloren vier zonnetempels uit de 5de dynastie. Tot nu was dit heiligdom alleen bekend uit historische bronnen. Het bouwwerk is toegankelijk via een doorgang uit kalkstenen, die leidt naar een gebied met een geplaveide vloer en enorme blokken kwarts. Opgravingen brachten ook keramisch materiaal zoals bierkruiken en vazen met een rode rand aan het licht, die waarschijnlijk werden gebruikt bij tempelrituelen. De precieze betekenis van de zonnetempels is nog steeds niet duidelijk. Het architectonische ontwerp lijkt verder te gaan dan het gebruik ervan bij de begrafenis van de koning. De tempels hebben waarschijnlijk ook een rol gespeeld in de koninklijke cultus.

Lees het artikel: NEW DISCOVERY MAY BE ONE OF THE FOUR LOST ANCIENT EGYPTIAN “SUN TEMPLES”.

Kindertentoonstelling ‘Op zoek naar Toetanchamon’

Op zoek naar Toetanchamon - Rijksmuseum van Oudheden Leiden

Op zoek naar Toetanchamon – Rijksmuseum van Oudheden Leiden

Vanaf zaterdag 2 juli tot en met zondag 28 augustus 2022 kunnen kinderen vanaf 7 jaar in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden de mysteries rond het graf van Toetanchamon ontrafelen.
Samen met Howard Carter en zijn onderzoeksteam gaan de kinderen aan de slag. Er is bijvoorbeeld slim speurwerk nodig om de ingang van Toetanchamons geheime, drieduizend jaar oude graf te vinden. Met behulp van opdrachten, spelletjes, films en verhalen gaan ze op zoek in het dal der Koningen. Kijk voor meer informatie op: Op zoek naar Toetanchamon.

Dodenboek van Qenna gepresenteerd

Dodenboek Qenna restauratie - Rijksmuseum van Oudheden Leiden

Dodenboek Qenna restauratie – Rijksmuseum van Oudheden Leiden

Op woensdag 22 juni 2022 is het Dodenboek van de koopman Qenna voor het eerst in zijn totaliteit aan het museumpubliek gepresenteerd in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. In de bijna tweehonderd jaar dat het dodenboek van Qenna in het Rijksmuseum van Oudheden wordt bewaard, is de papyrus verschillende keren gerepareerd. Vlak na aankoop werd het aan de achterzijde verstevigd met een dun en transparant papier, het zogenaamde papier végétal. Een groot deel van de Egyptische papyruscollectie is hiermee in de negentiende eeuw gerepareerd. De afgelopen jaren zijn alle 38 delen van de papyrus van Qenna gerestaureerd in de ateliers van het museum. Daarbij hebben de restauratoren de oude reparaties verwijderd, omdat die schade veroorzaakten, en de vellen geconserveerd en ingelijst. Op de voorzijde van de papyrusvellen is in het verleden een soms dikke laag lijm aangebracht. Dat veroorzaakte spanning op het materiaal en daarom begon de restauratie met het verminderen van de lijmlaag. Aan de achterzijde is het witte papier er voorzichtig afgeweekt, waardoor de papyrus nu minder bobbelt. Loszittende stukjes papyrus en pigmenten zijn vastgezet met een verdunde lijmoplossing. Alle vellen zijn uiteindelijk tussen twee glasplaten gemonteerd, zodat ze zowel aan de voor- en achterkant goed te onderzoeken zijn. De papyrus is nog tot en met zondag 4 september 2022 op de eerst verdieping van het museum te bewonderen.

Luister naar het radio-interview op woensdag 22 juni 2022 met conservator Daniel Soliman en restaurator Eliza Jacobi voor het programma Spraakmakers: Daniel Soliman en Eliza Jacobi over ‘De papyrus van Qenna’.

Luister naar het radio-interview op zaterdag 25 juni 2022 met egyptoloog Huub Pragt voor het programma Nieuwsweekend: Rijksmuseum van Oudheden Leiden toont voor het eerst haar oudste aanwinst.

Lees de eerdere berichten over het Dodenboek van Qenna.

Het Dodenboek van Qenna

Dodenboek van Qenna het wegen van het hart – Rijkmuseum van Oudheden Leiden

Van 22 juni tot en met 4 september 2022 wijdt het Rijksmuseum van Oudheden een mini expositie aan de gerestaureerde papyrus uit het graf van Qenna. De papyrusrol van de Egyptische koopman Qenna is meer dan zeventien meter lang en ruim drieduizend jaar oud. De vellen van de papyrusrol zijn in de afgelopen tweehonderd jaar meerdere malen gerepareerd, maar lijm en papierlagen van oudere restauraties bleken inmiddels zelf schade te veroorzaken. Tijdens een grootscheeps restauratieproject zijn die daarom vrijwel geheel verwijderd. Daarna zijn zo min mogelijk nieuwe aanvullingen gedaan, om de originele papyrus te kunnen laten zien. Alle vellen zijn uitvoerig onderzocht door een team van restauratoren, conservatoren, natuurwetenschappers en fotografen. Dat was nodig om de conditie van de papyrus en alle oude restauraties in kaart te brengen. Bovendien kwam hierdoor de nodige informatie aan het licht over de manier waarop het dodenboek is gemaakt. Het ‘dodenboek’ staat vol magische spreuken voor het hiernamaals, goden en symbolen. Animaties en projecties brengen de voorstellingen en magische spreuken tot leven. Daarnaast komen thema’s als het graf van Qenna en het maken van papyrus aan bod.

Lees het eerdere bericht: Restauratie Dodenboek van Qenna.
Lees ook het artikel: Magische spreuken voor het hiernamaals.

Geruzie over Egyptische geuren

Cosmeticavoorwerpen uit het graf van Cha en Merit - Museo Egizio Turijn

Cosmeticavoorwerpen uit het graf van Cha en Merit – Museo Egizio Turijn

De voorwerpen uit het graf van de architect Cha en zijn echtgenote Merit werd in 1906 ontdekt door Ernesto Schiaparelli. Sindsdien wordt deze geweldige verzameling bewaard in het Museo Egizio in Turijn. Het vormt de meest uitgebreide en best bewaard gebleven niet-koninklijke Egyptische grafuitrusting die ooit is ontdekt. Schiaparelli beperkte zijn eigen onderzoek tot een paar niet-unieke voorwerpen, waardoor het grootste deel van de grafgoederen onaangeroerd zijn gebleven. Zijn goede beslissing stelt hedendaagse wetenschappers in staat om de archeologische vondsten met geavanceerde technieken te bestuderen. Daarbij gaat men uit van een niet-invasieve benadering. Dit betekent dat afgesloten vaatwerk niet wordt geopend. Verscheidene media hebben begin mei 2022 gemeld dat het wetenschappers is gelukt om de geuren uit de tijd van Cha en Merit te reconstrueren op basis van onderzoek aan de nog steeds afgesloten zalfvazen uit hun graf. In een artikel met de titel ‘Archaeology of the invisible: The scent of Kha and Meritin het Journal of Archaeological Science (JAS), verklaren onderzoekers dat zij de vluchtige verbindingen die worden uitgestoten door organische materialen in vazen hebben weten te detecteren in het museum van Turijn. Vanwege het nog steeds geldende beleid van het Museo Egizio, kreeg het team van chemici dat de analyses uitvoerde geen toestemming om de verzegelde zalfvazen te openen. Het onderzoek zou zijn gedaan met een verplaatsbare massaspectrometer (SIFT-MS).

Deze publicatie werd op woensdag 4 mei 2022 fel bekritiseerd door Dora Goldsmith, PhD-onderzoeker Egyptologie aan de Freie Universität Berlin. De titel van haar proefschrift luidt ‘The Archeology of Smell in Ancient Egypt’.

Lees het artikel: Ancient ‘smellscapes’ are wafting out of artifacts and old texts.

De grafvoorwerpen van Hetepheres

De draagstoel van koningin Hetepheres – Egyptisch Museum Caïro

Op 2 februari 1925 was de fotograaf van de Amerikaanse egyptoloog George Reisner, Mohammedani Ibrahim, aan het werk in de buurt van de Grote Piramide. Ibrahim keek naar beneden en zag dat zijn statief op een witte laag gips rustte, mogelijk de bovenkant van een daaronder verborgen structuur. Reisner bevond zich inmiddels alweer in Boston. Het was daarom pas in januari 1926 dat hij op deze plek de met schitterende voorwerpen gevulde grafkamer op de bodem van een 29 meter diepe schacht aantrof. Op donderdag 31 maart 2022 heeft National Geographic in een publicatie speciale aandacht geschonken aan deze bijzondere ontdekking. Naast een baldakijn en een bed zijn een fauteuil en een draagstoel aangetroffen. De albasten sarcofaag van Hetepheres werd in maart 1927 geopend, maar bevatte geen menselijke resten.

Lees het artikel: This Egyptian queen’s tomb lay untouched for more than 4,000 years.

Vijf graven uit het Oude Rijk ontdekt in Sakkara

Waziri in nieuw ontdekt graf Zuid-Sakkara.

Donderdag 17 maart 2022 werd bekend gemaakt dat ten zuiden van de trappenpiramide van Djoser vijf goed bewaard gebleven graven zijn ontdekt. De graven zijn eerder deze maand opgegraven en dateren uit het Oude Rijk. Moestafa Waziri, secretaris-generaal van de Hoge Raad van Oudheden, zei dat Egyptische archeologen in september 2021 zijn begonnen met het opgraven van de site op ongeveer honderd meter afstand van de piramide van Merenra uit de 6de dynastie. De graven beschikken over grafschachten die naar de onderaardse grafkamers leidden. De grafwanden zijn gedecodeerd met kleurrijke hiërogliefen en voorstellingen van diverse gebruiksvoorwerpen, zoals de zeven vazen met heilige oliën, die aan de overledene werden meegegeven. Eén van de grafeigenaren heet Iry.  In zijn grafkamer trof men een kalkstenen sarcofaag aan. Een andere naam die is aangetroffen luidt Henoe. Hij was een opzichter van het paleis en zegelbewaarder des konings.

Lees het artikel: Five 4,000-year-old ancient tombs discovered in Egypt.
Lees ook: Egypt displays recently discovered ancient tombs in Saqqara.
Lees ook: Details of new archaeological discovery in Egypt’s Saqqara to be announced on March 19.
Lees ook het Franstalige bericht: Cinq nouvelles tombes antiques découvertes en Egypte.

Bekijk de video van 2:23: Duizenden jaren oude graftombes ontdekt in Egypte.