Afscheidsfeest bij verhuizing NINO-bibliotheek

Na veertig jaar verlaat het Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten (NINO) in Leiden zijn vertrouwde onderkomen op de tweede verdieping van het gebouw in de Matthias de Vrieshof aan de noordzijde van het Witte Singel-complex. Het NINO-onderzoekscentrum en de NINO-bibliotheek gaan verhuizen naar het Herta Mohr-gebouw. Dit nieuwe onderkomen is spiegelbeeldig aan de vorige locatie gelegen, dus aan de zuidzijde van het Witte Singel-complex. Het NINO doet een oproep aan alle voormalige bezoekers aan de bibliotheek om hun herinneringen in de vorm van foto’s, filmpjes, tekeningen, uitgebreide beschouwingen, korte observaties, handgeschreven of digitaal met hen te delen. Stuur je tekst, foto’s, afbeeldingen of filmpjes (totaal max. 20 MB) naar NINO@hum.leidenuniv.nl. Heb je bestanden die (samen) groter dan 20 MB zijn, stuur ze dan via WeTransfer. Papieren herinneringen, afgedrukte foto’s enz. kunnen worden ingeleverd bij de balie van de NINO-bibliotheek.

Samen met studievereniging Pleyte wordt op donderdagavond 30 mei 2024 een afscheidsfeest voor alle studenten, oud-studenten, collega’s, oud-collega’s, trouwe bibliotheekbezoekers en andere bekenden georganiseerd op de oude locatie in de Matthias de Vrieshof.

Programma

  • vanaf 16.30 uur inloop, om ca. 17.00 uur welkomstwoord door de directeur
  • borrel in de hele bibliotheek
  • slideshow van oude foto’s
  • herinneringen ophalen & vastleggen – teken het gastenboek, maak een Polaroidfoto, film je laatste bijzondere NINO-herinnering
  • muziek door DJ Omar – verzoeknummers zijn welkom
  • bordspellen: senet, koningsspel van Ur
  • gratis meenemen: oude NINO-publicaties (geselecteerde titels)
  • verloting van diverse spullen die niet meegaan naar het Herta Mohr-gebouw: denk aan kantoorartikelen en klein meubilair
  • pizza om ca. 19.00 uur
  • entertainment door Pleyte (de invulling blijft nog even een verrassing)

Aanmelden

Aanmelden is verplicht in verband met de pizza’s die worden besteld: aanmeldformulier.

Lezing ‘Hiërogliefen, een schrift zonder grenzen’

Op woensdagmiddag 15 mei 2024 geeft egyptoloog Ben Haring een lezing over het Egyptische hiërogliefenschrift. Deze lezing is gratis toegankelijk en vindt plaats in de Leemanszaal van het Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28 te Leiden.

Egyptische hiërogliefen zijn voornamelijk gebruikt als klanktekens. Maar de tekens leenden zich ook voor andere toepassingen, bijvoorbeeld als individuele emblemen of afkortingen, waarbij het niet altijd ging om het weergeven van taal. Dergelijke toepassingen spraken tot de verbeelding van niet-Egyptenaren, die individuele hiërogliefen hebben gebruikt als verwijzingen naar Egyptische symboliek. Sommige buitenlanders gebruikten de hiërogliefen toch weer wel als klanktekens, maar dan om er hun eigen, niet-Egyptische taal mee te schrijven. In beide gevallen werden hiërogliefen geïsoleerd uit hun oorspronkelijke Egyptische context. In de lezing van een uur zullen enkele voorbeelden van dergelijk secundair gebruik van hiërogliefen worden besproken.

Deze lezing kan gelijktijdig online worden bijgewoond. Er wordt geen opname gemaakt. Het is dus niet mogelijk om de lezing later terug te kijken.

Aanmelden is verplicht via het RMO.

Boek Alternative Egyptology

Alternative Egyptology – Sidestone Press

Begin april 2024 kwam het Engelstalige boek Alternative Egyptology uit. Het is samengesteld onder redactie van Ben van Bercken van het Allard Pierson. Het boek bevat dertien artikelen geschreven door diverse egyptologen. Huub Pragt heeft een artikel geschreven getiteld: The Pillar of Fire dan the Sea of Reeds: Identifying the Locations along the Route of the Exodus.

Alternatieve interpretaties van het oude Egypte, vaak samengevat als ‘alternatieve egyptologie’, richten zich op onderwerpen die vele wetenschappers liever mijden. Sinds de geboorte van de wetenschappelijke egyptologie, met de ontcijfering van het hiëroglifische schrift, tweehonderd jaar geleden, zijn alternatieve interpretaties en fantasierijke theorieën ernaast tot bloei gekomen. Ze waren verweven met egalitaire en spirituele tendensen in de samenleving tijdens de negentiende en het begin van de twintigste eeuw. Het oude Egypte inspireerde talloze mediums, kunstenaars en bewegingen, van de vrijmetselarij tot de Hermetische Orde van de Gouden Dageraad. Meer recentelijk hebben alternatieve interpretaties stripboekenauteurs en nationalistische Chinese bloggers geïnspireerd.

Het zou echter een vergissing zijn als academici deze alternatieve theorieën eenvoudigweg zouden zien als fantasieën die het beste genegeerd kunnen worden. Hun blijvende impact op het geïnteresseerde publiek moet door de egyptologie worden openlijk worden besproken. De bijdragers aan dit boek onderzoeken op kritische wijze verschillende aspecten van de ‘alternatieve egyptologie’, beoordelen de impact ervan op de samenleving en de wetenschap, en vinden manieren waarop de egyptologie zich hiermee kan verhouden.

Informatie en bestellen: Alternative Egyptology.

Egypte-lezingen

Ninetjer – Rijksmuseum van Oudheden Leiden

Op zondagmiddag 21 april 2024 vertelt Daniel Soliman over het bijna vijfduizend jaar oude zitbeeldje van de Egyptische farao Ninetjer. Deze onlinelezing duurt een uur. Aanvang 14.00 uur. Meld u aan voor de onlinelezing Zitbeeldje Ninetjer.

Op vrijdagmiddag 19 april 2024 leiden Jan Koek en Janny Roos een discussiebijeenkomst in het Rijksmuseum van Oudheden ‘Autobiografische teksten uit het Oude Rijk, in het bijzonder Weni en Harchoef‘.

Deir el-Medina in Turijn

Zitbeeld van de arbeider Pendoea en zijn vrouw Nefertari - Museo Egizio Turijn

Zitbeeld van de arbeider Pendoea en zijn vrouw Nefertari – Museo Egizio Turijn

Sinds de 2 april 2024 is de zaal van het Museo Egizio in Turijn met topstukken uit Deir el-Medina volledig heringericht. Een brede en interdisciplinaire werkgroep binnen het Museo Egizio heeft nieuw onderzoek gedaan naar de objecten die afkomstig zijn uit het beroemde Egyptische arbeidersdorp. Deir el-Medina was de thuisbasis van een gemeenschap van ambachtslieden die verantwoordelijk waren voor het uithakken en decoreren van de koningsgraven in het nabijgelegen Dal der Koningen. De context is uniek omdat het de overblijfselen van een heel dorp, een votiefgebied en een begraafplaats met enkele van de mooiste niet-koninklijke graven in Egypte bewaart. De site is vooral belangrijk omdat deze de meeste informatie biedt over het dagelijks leven in het oude Egypte. Tussen 1905 en 1909 werden er opgravingen uitgevoerd door de Italiaanse Archeologische Missie onder leiding van Ernesto Schiaparelli.

Lees het artikel: The new arrangement of Room 6 Deir el-Medina is now open to the public.

Mastaba ontdekt bij Dasjoer

Schildering in de mastaba van Senebnebef - foto Al Ahram

Schildering in de mastaba van Senebnebef – foto Al Ahram

Op donderdag 21 maart 2024 werd bekend gemaakt dat door archeologen van het Duitse Archeologische Instituut in Caïro een mastaba uit het Oude Rijk is ontdekt bij Dasjoer. De mastaba maakt deel uit van de uitgestrekte begraafplaats voor de inwoners van de nederzetting die was gebouwd ten noorden van de ‘rode piramide’ van koning Snofroe. Uit onderzoek blijkt dat de mastaba dateert uit het einde van de 5de of het begin van de 6de dynastie. De tekst op de schijndeur geeft de naam van de grafeigenaar, Senebnebef. Hij bekleedde verscheidene administratieve functies in het koninklijk paleis. Zijn echtgenote heette Idoet en was een priesteres van Hathor. Wat deze vondst zo bijzonder maakt, is dat de prachtige beschilderde grafwanden zo goed bewaard zijn gebleven. Dat is een zeldzaamheid in de necropool van Dasjoer. De delicate voorstellingen tonen scènes uit het dagelijks leven, waaronder ezels die graan dorsen, schepen die de Nijl bevaren en drukke marktplaatsen.

Lees het artikel: Painted Old Kingdom mastaba uncovered in Dahshour Necropolis.
Lees ook: Old Kingdom mastaba discovered in Dahshur.

Nieuwe Secretaris-Generaal Egyptische Hoge Raad van Oudheden

Mohamed Ismail Khaled – Secretaris-Generaal Egyptische Hoge Raad van Oudheden

Op donderdag 14 maart 2024 kwam het bericht naar buiten dat de Egyptische minister van Oudheden een ingrijpende beslissing heeft genomen. Sinds 2017 leidde Moestafa Waziry de Egyptische Hoge Raad van Oudheden, beter bekend onder Supreme Council of Antiquities (SCA). Waziry volgde destijds Khaled el-Enani en diens voorganger Mamdouh el-Damaty op. In 2023 kreeg Waziry vooral in Nederland bekendheid vanwege zijn omstreden besluit de Nederlandse Archeologische Missie niet langer welkom te laten zijn in Sakkara. De officiële reden van zijn vertrek is echter veroorzaakt door het feit dat hij veel kritiek te verduren kreeg vanwege zijn beslissing in februari 2024 om de granieten bouwblokken aan de voet van de piramide van Menkaoera te herstellen naar de oorspronkelijke positie op de piramide. Dit project werd geannuleerd nadat een internationale commissie, onder leiding van Zahi Hawass, dit idee unaniem had verworpen.

De nieuwe Secretaris-Generaal is Mohamed Ismail Khaled (1978). Khaled begon zijn carrière als inspecteur bij de SCA in Gizeh. Hij heeft zijn wetenschappelijke sporen vooral verdiend als het hoofd van de Egyptisch-Duitse archeologische missie in Aboesir. Hij leidde de baanbrekende ontdekking van de kamers in de piramide van Sahoera.

Lees het artikel: PM Madbouly appoints Mohamed Ismail Khaled secretary-general of Egypt’s Supreme Council of Antiquities.
Lees ook: Un nouveau secrétaire général du Conseil Suprême des antiquités suite à l’affaire Mykérinos.

 

De zus van Cleopatra op het spoor

Arsinoe IV

Arsinoë IV was de jongere zus van de beroemde Cleopatra VII. Cleopatra zag Arsinoë als een bedreiging voor de Egyptische troon. Volgens de geschiedschrijver Flavius Josephus liet Cleopatra’s nieuwe liefde, Marcus Antonius, Arsinoë in 41 v.Chr. op de traptreden van de tempel van Artemis vermoorden. In 1904 vonden archeologen langs de Koureten-straat in het centrum van Efese een octagonaal monument met een hoogte van 13 meter. Het monument was voorzien van een piramidaal dak en mag worden gedateerd uit de tweede helft van de 1e eeuw v.Chr. Gezien de ligging en de monumentale uitwerking moet het gebouwd zijn voor een belangrijk persoon, maar er zijn geen opschriften gevonden. De achthoekige vorm wordt soms vergeleken met de Pharos, de vuurtoren van Alexandrië. Het piramidale dak en twee marmeren kandelaars uitgewerkt als palmbladeren worden in verband gebracht met Egypte. Het graf is al in de oudheid geplunderd, maar er bevond zich nog een sarcofaag met een intact skelet. De schedel werd in 1926 opgemeten, maar is tijdens de Tweede Wereldoorlog verloren geraakt. Aan het begin van de jaren ’90 onderzocht de Oostenrijkse Hilke Thür het graf opnieuw. De skeletresten bleken toe te behoren aan een slanke, jonge vrouw die tussen de 15 en 17 jaar oud moet zijn geweest toen ze kwam te overlijden. Thür identificeerde de stoffelijke resten als die van Arsinoë IV. De leeftijd van de overledene komt echter niet overeen met de geschatte leeftijd van Arsinoë bij haar overlijden in 41 v.Chr., terwijl ook de zogenaamde Egyptische elementen van het graf weinig doorslaggevend zijn. In februari 2013 werden de resultaten van een DNA-onderzoek aan het botmateriaal bekend gemaakt. Ondanks kritische geluiden uit de wetenschappelijke wereld achtte Thür de kans nog steeds erg groot dat het daadwerkelijk om de stoffelijke resten gaat van de zus van Cleopatra.

Op woensdag 13 maart 2024 werd bekend gemaakt dat ook de Oostenrijkse archeologen Peter Scherrer en Ernst Rudolf jarenlang naar de ware identiteit van het skelet hebben gezocht.

Lees het artikel: Cold Case in Ephesos: Archäologen auf der Spur von Kleopatras Schwester.
Lees ook: Kleopatras Schwester: Schädel an überraschendem Ort gefunden.
Lees ook: Schädel von Kleopatras Schwester wohl in Wien.

 

Tweede helft beeld van Ramses II ontdekt

Ramses II opgegraven door een Egyptisch-Amerikaanse archeologische missie in El Asjmoenein - foto Egyptian Ministry of Antiquities and Reuters

Ramses II opgegraven door de Egyptisch-Amerikaanse archeologische missie in El Asjmoenein – foto Egyptian Ministry of Antiquities en Reuters.

Op maandag 4 maart 2024 werd bekend gemaakt dat in de Midden-Egyptische plaats El-Asjmoenein, het oude Hermopolis, de tweede helft van een kolossaal beeld van Ramses II aan het licht is gekomen. De onderste helft van het zitbeeld uit kalksteen was al in 1930 ontdekt.

Lees het artikel: Na tientallen jaren tweede deel groot beeld farao Ramses II ontdekt.
Lees ook : Tweede helft van reusachtig beeld van Ramses II opgegraven.
Lees ook: Archeologen ontdekken standbeeld van een van machtigste farao’s uit oude Egypte.

Bekijk de onderkant van het zitbeeld van Ramses II zoals het in El-Asjmoenein in situ te zien is.

Graf van Nefertari gesloten

Ramses II als een ioenmoetef-priester in QV66, het graf van Nefertari.Het graf van koningin Nefertari wordt beschouwd als een van de best bewaarde en mooi gedecoreerde tombes uit het oude Egypte. Schilderingen zijn aangebracht op vrijwel elk beschikbaar oppervlak van het graf, inclusief duizenden sterren die tegen een blauwe achtergrond op het plafond zijn geschilderd. Het Getty Conservation Institute heeft in de jaren ’80 en ’90 een grondige restauratie aan het graf doorgevoerd. Deze wetenschappelijke organisatie houdt regelmatig toezicht op het graf. Zoals uit onderstaande afbeelding blijkt, heeft het pleisterwerk op de wanden opnieuw te lijden aan scheurtjes die de prachtige oude schilderingen ernstig schade kunnen berokkenen. De schade staat in verband met een combinatie van een te hoge vochtigheid en temperatuurswisselingen ten gevolge van bezoekers aan het graf. Daarnaast is er ook een onomkeerbaar geologisch proces gaande. Een recente lichte aardbeving heeft een zeer langzame beweging veroorzaakt in de kalksteenrots van het het Dal der Koninginnen. Dit heeft het scheurproces versneld.

Het graf van koningin Nefertari is opnieuw gesloten vanwege conserveringswerkzaamheden.  Het is onduidelijk wanneer het beroemde graf weer voor het publiek wordt geopend. Op vrijdag 1 maart 2024 heeft De Egyptische branchevereniging voor reisorganisaties alle Egyptische reisleiders en gidsen van de acute sluiting op de hoogte gebracht. Er is nog geen officiële aankondiging gedaan door de Egyptische Hoge Raad van Oudheden.

Onderzoeksresultaten aan het graf van Nefertari.

Onderzoeksresultaten aan het graf van Nefertari.

Ga voor meer informatie over het behoud van de tombe van Nefertari naar www.nefertaritomb.com.