Zuidgraf van Djoser open voor publiek

Op dinsdag 14 september 2021 werd officieel bekend gemaakt dat het Zuidgraf van Djoser te Sakkara voor het publiek is geopend. De structuur staat dan wel bekend als het Zuidgraf, maar vertoont feitelijk een enorm ondergronds labyrint van gangen, versierd met reliëfs. Vele wanden zijn bekleed met de bekende rechthoekige blauwe faience tegeltjes. Een centrale grafschacht herbergt een massieve met graniet beklede sarcofaag uit de 3de dynastie. Tot op heden is het echter niet duidelijk voor wie deze stenen kist was bedoeld. Over het algemeen wordt aangenomen dat Djoser onder de op 300 meter meer naar het noorden gelegen Trappenpiramide werd begraven. Op donderdag 5 maart 2020 werd al bekend gemaakt dat de trappenpiramide voor publiek is opengesteld. Vijftien jaar lang heeft men gewerkt aan de restauratie van het oudste stenen bouwwerk ter wereld. Op woensdag 24 november 2021 zal Huub Pragt samen met zijn reisgenoten de trappenpiramide aan de binnenzijde bezichtigen.

Lees het artikel: Egypt opens ancient tomb of King Djoser after restoration.
Lees ook: Egypt opens south tomb of King Djoser in Saqqara for visit after restoration.
Bekijk deze video van 59 seconden: Completion of the Restoration Project of King Djoser Southern Tomb in Saqqara.

Sjabti van Nubische farao in het APM

Sjabti van Senkamanisken – Foto: Allard Pierson Museum

Op dinsdag 31 augustus 2021 werd bekend gemaakt dat het Allard Pierson Museum in Amsterdam een prachtig object heeft verworven. Het gaat om een zeldzame sjabti, een mummievormig grafbeeldje, van een Nubische koning. Het grafbeeldje toont Senkamanisken. Het serpentijnen beeldje dateert uit de periode 643-623 v.Chr. en  is 17 cm hoog. Het bijzondere beeldje is vanaf nu te zien in het museum. Ook het Museum of Fine Arts in Boston beschikt over enkele sjabti’s van deze Nubische vorst. De sjabti is een sprekend voorbeeld van de rijke culturele uitwisseling tussen het oude Egypte en het zuidelijk gelegen rijk van Koesj in het gebied dat nog steeds Nubië heet (huidig Zuid-Egypte en Noord-Soedan). Tijdens de 25ste dynastie (746-664 v.Chr.) heersten de Koesjitische koningen over beide landen. De Amerikaanse archeoloog George Reisner ontdekte in 1917 de piramide van Senkamanisken in Noeri in het huidige Noord-Soedan. Van de bijna 1300 sjabti’s die daarbij aan het licht kwamen zijn er ongeveer 400 van steen in verschillende vormen, afmetingen en kwaliteit. Deze zijn nu bijna allemaal terug te vinden in Chartoem, Caïro en Boston. Elk van deze sjabti’s is uniek en bevat informatie over de verschillende ambachtslieden die de mummievormige beeldjes hebben gemaakt.

Lees het artikel: Grafbeeldje van Nubische koning verworven.
Lees ook: Grafbeeld Nubische koning naar Allard Pierson.
Lees ook de blog: ‘Hier ben ik’, zeg je.

Dodenboeken ontsloten

Detail van het Dodenboek van Herytwebechet- Egyptisch Museum Caïro.

De Nederlandse sjabti-deskundige Dik van Bommel heeft in de maand augustus 2021 aan zijn informatieve website over de bekende Egyptische mummievormige beeldjes nu een belangrijk deel toegevoegd. Om de sjabti’s in een betere historische context te kunnen plaatsen, heeft hij vele exemplaren van het Egyptische dodenboekpapyrus gefotografeerd en in een hoge resolutie beschikbaar gesteld. Bekijk de fantastische resultaten:

Papyri via de website ushabtis.com.

Rotsgraven van El-Hawawisj voor publiek geopend

El-Hawawish is de oude necropool van Achmim, enkele kilometers ten oosten van de stad Sohag in Midden-Egypte. Deze begraafplaats werd van begin jaren tachtig tot begin jaren negentig uitgebreid opgegraven door de Australische archeologische en epigrafische expeditie onder auspiciën van het Australian Centre for Egyptology en Macquarie University onder leiding van prof. Naguib Kanawati. De lokale godheid van El-Hawawisj was de vruchtbaarheidsgod Min. De site omvat meer dan achthonderd rotsgraven die voornamelijk dateren uit het Oude Rijk en de Eerste Tussenperiode. Ook zijn ook er enkele graven uit het Middenrijk te vinden. Ongeveer zestig rotsgraven vertonen nog inscripties en grafschilderingen. Bij sommigen daarvan zijn de oorspronkelijke kleuren nog goed bewaard gebleven. Zo kan men scènes aanschouwen waarbij een begrafenisstoet staat uitgebeeld. Ook de bekende thema’s als de offercultus of geïdealiseerde scène uit het dagelijks leven zoals dansen, jacht en visvangst en het bedrijven van landbouw kunnen worden bewonderd. Op vrijdag 26 februari 2021 zijn voor het eerst vijf rotsgraven geopend voor het publiek. Op zaterdag 27 november 2021 zullen de deelnemers aan de reis Midden-Egypte deze vijf graven bezoeken. Deze bijzondere cultuurreis door Egypte van dertien dagen wordt geleid door egyptoloog Huub Pragt en is tot stand gekomen in samenwerking met Labrys Reizen uit Nijmegen.

Bekijk de video met drone-beelden van 2:14 over de site van El-Hawawisj.
Bekijk ook de 42 foto’s in een diaporama van Osirisnet: EL-HAWAWISH.

Gratis cursus Hiërogliefenschrift

Op dinsdag 7 september 2021 start een prijsvraag.

Ongeveer twee keer per maand verzendt het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een digitale nieuwsbrief naar ongeveer 50.000 lezers. Op dinsdag 7 september 2021 wordt de volgende nieuwsbrief verzonden. In die uitgave wordt een winactie aangekondigd die is afgesproken tussen egyptoloog Huub Pragt en de organisatie van het RMO.

Twee vragen zullen aan de deelnemers worden voorgelegd, waarvan het antwoord is te vinden in de video van 44:39 Hiërogliefenschrift – Les 1a.

Uit de goede inzendingen zal worden geloot. De winnaar kan tijdens het komende cursusseizoen 2021-2022 gratis deelnemen aan de cursus Hiërogliefenschrift. Deze cursus van tien lessen start op 25 september 2021 en wordt op zaterdagochtend gegeven in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden.

Meld u aan voor de digitale nieuwsbrief van het Rijksmuseum van Oudheden.

De farao’s in hun nieuwe museum

Voorwerpen in het National Museum of Egyptian Civilization – foto Mona Bassel

Op zondag 22 augustus 2021 werd een interview gepubliceerd met de directeur van National Museum of Egyptian Civilization. Dit museum ligt in de wijk Fustat en vormt tegenwoordig het onderkomen van de koningsmummies. De farao’s werden op zaterdag 3 april 2021 in parade verplaats van het Egyptisch Museum aan het Tahrirplein naar het nieuwe museum. Als antwoord op de vraag wat zijn museum zo bijzonder maakt, antwoord directeur Ahmed Goneim: ‘Wij zijn anders, wij zijn uniek, wij zijn speciaal. En ik beloof je dat als je komt, en je het niet leuk vindt, ik als directeur, jou je geld terug zal geven!’

Lees het artikel: What Makes the New National Museum of Egyptian Civilization Special: Exclusive Interview.

Zonnemysterie in Grand Egyptian Museum

Zonne-effect op het beeld van Ramses II – Grand Egyptian Museum.

Op zondag 22 augustus 2021 werd bekend gemaakt dat een team van Egyptische ingenieurs van het Grand Egyptian Museum een jaar lang hebben gewerkt aan de nabootsing van de zonne-uitlijning van de tempel van Aboe Simbel. Deze beroemde uit de rotsen gehakte tempel van Ramses II bood de inspiratie om een soortgelijke op de zon gebaseerde uitlijning toe te passen in de entreehal van het nieuwe museum in Gizeh. Twee keer per jaar, op 22 februari en 22 oktober om 5:58 uur in de ochtend, doorkruist een eerste zonnestraal de 66 meter diepe centrale gang in de tempel van Aboe Simbel. De zon schijnt zijn licht vervolgens op drie van de vier godenbeelden in het Heilige der Heilige. Eerst wordt het beeld van Amon-Ra belicht, daarna het beeld Ramses II en tot slot het beeld van Ra-Horachte. Na ongeveer twintig minuten is het zonlicht uit deze ruimte verdwenen. Het bijzondere is dat het beeld van de god Ptah nooit door het zonlicht wordt beschenen. Hij is immers de god van de duisternis.

De ingenieurs hebben dit zonne-effect nu toegepast op het kolossale standbeeld van Ramses II dat staat opgesteld aan de entree van het Grand Egyptian Museum. Het is echter nog volstrekt onduidelijk op welke wijze dit effect tot stand komt. Ook is nog niet bekend gemaakt op welke dag van het jaar en hoelang dit zonne-effect dan kan worden waargenomen.

Lees het artikel: Grand Egyptian Museum recreates sacred solar alignment of Abu Simbel.
Lees ook: For 1st Time, Sun Illuminates King Ramses II’s Face in GEM.

Kindertentoonstelling ‘Op zoek naar Toetanchamon’

Op zoek naar Toetanchamon.

In het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden is tot en met zondag 31 oktober 2021 de tentoonstelling ‘Op zoek naar Toetanchamon‘ te zien. Kinderen vanaf 7 jaar gaan samen met Howard Carter en zijn onderzoeksteam in het museum aan de slag. Er is slim speurwerk nodig om de ingang van Toetanchamons geheime, drieduizend jaar oude graf te vinden. Met behulp van opdrachten, spelletjes, films en verhalen gaan de kinderen op zoek in het Dal der Koningen. Wanneer zij de ondergrondse tombe vinden, ontdekken ze daar de beroemde gouden mummiekist van farao Toetanchamon.

 

De tweede zonneboot van Choefoe

Tweede zonneboot van Choefoe.

Op vrijdag 6 augustus 2021 was het zo ver, de tweede zonneboot van farao Choefoe werd van het plateau van Gizeh verplaatst naar het twee kilometer meer naar het noorden gelegen Grand Egyptian Museum. De Japanse archeologische missie onder leiding van Sakuji Yoshimura heeft de restauratie van de tweede zonneboot voltooid boven de langgerekte put waarin het houten vaartuig werd ontdekt. De zonneboot is een van de vijf houten vaartuigen die in de uit de rotsbodem gehakte putten werden begraven aan de voet van van de Grote Piramide van Choefoe. De eerste boot werd in 1954 aan de zuidzijde van de piramide ontdekt. Na een langdurige restauratie werd besloten om het enorme vaartuig boven de put tentoon te stellen in het Bootmuseum op het plateau van Gizeh. De put met de tweede zonneboot werd pas in 1985 ontdekt. De put bevindt zich direct ten westen van de eerder ontdekte put uit 1954. De overige drie bootputten bevinden zich aan de oostzijde van de piramide en zijn in de oudheid leeggeroofd.

Nadat voorbereidende studies waren voltooid, werd in 2012 een begin gemaakt met de conservering en restauratie van de tweede zonneboot, met de bedoeling het vaartuig tentoon te gaan stellen in het Grand Egyptian Museum. In de put trof men ongeveer  1.700 fragmenten van houten planken aan die in 13 lagen in de put lagen opgestapeld. Men merkte daarbij op dat bij de ontmanteling van het vaartuig in de 4de dynastie, een registratie en documentatie van alle fragmenten is bijgehouden.

Lees het artikel: Japan to provide $3m grant for final conservation of Ancient Egypt’s 2nd Khufu boat.
Lees ook: Second Khufu Solar Ship ready for assembly, reveals masterful shipbuilding 4,500 years ago in Egypt.
Lees ook het artikel door Nicky van de Beek: Parades vroeger en nu.
Bekijk de video: Egypt’s ancient King Khufu’s Boat is moved from Giza pyramids to a new home.
Bekijk ook: King Khufu Solar Boat Relocation to the Grand Egyptian Museum.

Roofkunst op de TEFAF

Beeldje van Nykaoeptah.

Op maandag 26 juli 2021 werd bekend dat op de TEFAF-beurs in Maastricht een Egyptisch beeldje is onderschept dat illegaal het land uit is gesmokkeld. Het betreft een onbeschilderd beeldje uit kalksteen van de priester Nykaoeptah uit het begin van de 6de dynastie. De priester draagt een kort lendeschort. Zijn titel en naam staat in hiërogliefen geschreven aan de zijkant van het beeldje. Men gaat er vanuit dat het beeldje recentelijk bij een clandestiene opgraving in Sakkara aan het licht is gekomen. In het Manchester Museum wordt een schijndeur uit de mastaba van Nykaoeptah bewaard., maar andere voorwerpen uit zijn graf waren tot nu toe niet bekend bij enig museum of in een privécollectie. Het Egyptische Ministerie van Oudheden heeft het beeldje inmiddels in samenwerking met de Egyptische ambassade in Den Haag gerepatrieerd.

Lees het artikel: Statue of Old Kingdom priest recovered from Netherlands.