Egypt’s Lost Golden City ontdekt in 1934-1935

Het Franstalige wetenschappelijke tijdschrift Fouilles de l’Institut Français du Caire, deel 11 uit 1935 maakt duidelijk dat de Franse archeologen Clément Robichon en Alexandre Varille in de periode tussen 9 december 1934 en 31 maart 1935 Egypt’s ‘Lost Golden City’ hebben opgegraven. In hun wetenschappelijke rapport komen de beide Fransen tot de conclusie dat de nederzetting die zij hebben ontdekt, dateert uit de tijd van Amenhotep III. Dit is gebaseerd op het feit dat zij tichelstenen aantroffen met de cartouche van deze farao uit de 18de dynastie. Ook zijn verscheidene beschilderde vazen in de woonhuizen aangetroffen. Daarnaast constateerden Robichon en Varille dat een deel van de nederzetting uit werkplaatsen bestond. Zij beschrijven dit gebied als volgt: Non loin de là, les ouvriers des ateliers logeaient dans un quartier de masures qui semble limité par des murs ondulés. De gebouwen en gegolfde muren van de nederzetting werden door de archeologen als zeer kwetsbaar beschouwd. Nadat zij hun vondst hadden gefotografeerd en gepubliceerd hebben de Franse archeologen de nederzetting bewust onder zand bedolven. Deze archeologische site is in het najaar van 2020 herontdekt.

Lees het opgravingsverslag in FIFAO, tome XI.

Thebaanse nederzetting ontdekt

De Thebaanse nederzetting. Foto: Daily News Egypt

Op donderdag 8 april 2021 werd bekend gemaakt dat op de westoever van Loeksor een nederzetting is opgegraven die dateert uit de tijd van Amenhotep III uit de 18de dynastie. De archeologische site is direct ten noorden gelegen van Medinet Haboe, de dodentempel van Ramses III. Het opgravingsterrein ligt feitelijk tussen Medinet Haboe en de dodentempel van Amenhotep III. Deze laatste locatie is vooral bekend van de twee zitbeelden van de farao die als de Memnonkolossen worden aangeduid.

De archeologische site is vanaf de weg goed zichtbaar, het ligt namelijk schuin tegenover het loket van het ticketoffice waar toeristen terecht kunnen voor het kopen van entreebewijzen tot de tempels en graven op de Thebaanse westoever. Het nu blootgelegde terrein heeft de oppervlakte die overeenkomt met een voetbalveld.
De opgravingen zijn in september 2020 begonnen met de bedoeling de resten terug te vinden van de dodentempel van Toetanchamon. Ook farao Eje, de opvolger van Toetanchamon, heeft zijn dodentempel in deze omgeving gebouwd. Binnen enkele weken stuitten de archeologen tot hun grote verrassing op een raamwerk aan gebouwen uit tichelsteen, in de zon gedroogde kleiblokken. Wat men tot dusver had opgegraven bleek een woonplaats te zijn voor hoge ambtenaren uit de tijd van Amenhotep III. De plaats is opmerkelijk goed bewaard gebleven, met vrijwel complete muren. In enkele kamers van de huizen zijn gebruiksvoorwerpen aangetroffen.

De belangrijkste vondst tot nu toe is een grote amfoor met daarin de restanten van gekookt vlees. Het draagt een belangrijk opschrift in hiëratisch schrift: Regeringsjaar 37, vlees voor het derde Heb Sed-festival uit het slachthuis van het vee van Cha, bereid door de slager Ioewy. Deze waardevolle informatie geeft ons niet alleen de namen van twee mensen die in deze plaats woonden. Het bevestigt dat de plaats actief werd bewoond in de laatste regeringsjaren van farao Amenhotep III.

Lees het artikel: Archeologen graven grote nederzetting op bij Luxor.
Lees het artikel: Faraostad gevonden bij Luxor: ‘Grootste ontdekking sinds graf Toetanchamon’.
Lees het artikel: Egyptian archaeological mission discovers ‘Lost Golden City’ in Luxor.

Koningsmummies in parade verplaatst

Oplegger ontworpen voor het verplaatsen van de mummie van Merenptah.

Op zaterdag 3 april 2021 werden de mummies van de grote Egyptische farao’s officieel verplaatst van het Egyptisch Museum aan het Tahrirplein in het centrum van de stad Caïro naar het zeven kilometer naar het zuiden gelegen Museum of Egyptian Civilization in de Caireense buitenwijk Fustat. Deze bijzondere gebeurtenis in Egypte kreeg de titel ‘Gouden Parade van de Farao’s’. Het gaat om de verplaatsing van de mummies van 18 farao’s en van 4 koninginnen. Voor deze feestelijke gelegenheid werd de route van het ene naar het andere museum rijkelijk versierd. Ook werd het militaire fanfare corps ingezet en begeleidden vele ruiters te paard de lichamen van de overleden Egyptische vorsten. De mummies werden op speciaal aangepaste opleggers vervoerd.

Lees het artikel: Egypt’s highly anticipated royal mummies parade set for 3 April.
Lees ook: Tunisian actress Hend Sabry to accompany Royal Egyptian Mummies’ parade.
Lees ook: Royal Mummies Parade is Egypt’s biggest promotion.
Lees het verslag in de Volkskrant van zondag 4 april 2021: ‘Gouden parade’ door Cairo: 22 mummies verhuizen van museum.

Zahi Hawass kondigt belangrijke ontdekking aan

Eind februari 2021 werd bekend dat de voormalige Egyptische Minister van Oudheden, Zahi Hawass, met zijn team van Egyptische archeologen een belangrijke vondst heeft gedaan in Loeksor in wat het Westelijke Dal wordt genoemd. Deze bijzondere locatie is feitelijk een zijtak van de Thebaanse wadi waar ook het Dal der Koningen op uitkomt. Het Westelijke Dal is voornamelijk bekend van de koningsgraven WV22 van Amenhotep III en WV23 van Eje. Alleen dit laatste graf was tot voor kort voor publiek toegankelijk.

In een twee uur durende uitzending, die overigens alleen kan worden bekeken wanneer u een abonnement afsluit met Discovery Channel+, vertelt de voormalige minister van Oudheden dat hij al jaren op zoek is naar het graf van Nefertiti. Reeds voor de revolutie van 2011 beweerde Hawass dat hij op het punt stond een belangrijke ontdekking op deze locatie te zullen onthullen. Nu is het eindelijk zo ver. Uit zijn bewoordingen kan men opmaken dat de 73-jarige archeoloog nu uiteindelijk het succes heeft waar hij jaren op heeft gewacht. Hij noemt het vinden van het graf van Nefertiti ‘de grootste ontdekking van de 21ste eeuw’.

Naar aanleiding van de publiciteit rondom zijn vondst in het Westelijke Dal gaf hij een exclusief interview aan Nihal Samir van het Egyptische Engelstalige dagblad ‘Daily News’. Daarin doet Hawass enkele opmerkelijke uitspraken. Lees het gehele interview met Hawass in Daily News: Egypt to announce huge archaeological discovery in Luxor this March: Zahi Hawass.

Lees het artikel: Egypt breakthrough: Nefertiti’s tomb may be located in ‘most sensational find of century’.
Lees het artikel over de vondst: Discovery Sets ‘Valley of the Kings’ Special About Largest Egypt Excavation in 100 Years.
Lees het artikel met een promotievideo van 1:59: Discovery+ Sets ‘Valley of the Kings’ Special About Largest Egypt Excavation in 100 Years.

Mummificatie techniek uit de doeken

Foto: Papyrus Carlsberg Collection – University of Copenhagen

De Deense egyptologe Sofie Schiødt is verbonden aan de Universiteit van Kopenhagen. Op vrijdag 5 maart 2021 onthulde zij in een interview voor Live Science dat zij tijdens haar promotieonderzoek is gestuit op de oudste Egyptische tekst die een nauwkeurige beschrijving geeft van hoe een lichaam moet worden gemummificeerd. De papyrus staat bekend als Papyrus Louvre-Carlsberg. Het is een bijna 6 meter lang medisch manuscript, dat zich voornamelijk richt op kruidengeneeskunde en huidaandoeningen. Eerder onderzoek naar de oude medische tekst werd bemoeilijkt door het feit dat deze in meerdere stukken is opgesplitst. Een daarvan is gehuisvest in de Papyrus Carlsberg-collectie van de universiteit, terwijl een ander gedeelte wordt bewaard in het Louvre in Parijs. Deze twee delen maakten eerder nog onderdeel uit van privécollecties en de verblijfplaats van verschillende andere gedeeltes van de papyrus blijft vooralsnog onbekend. Naar nu blijkt bevat de papyrus ook een korte sectie over methoden voor de balseming van het lichaam. Het fragment beschrijft nauwgezet hoe het gezicht van een overledene kan worden bewaard.

Lees het artikel: Oldest Known Mummification Manual Reveals How Egyptians Embalmed the Face.

Oudste begraafplaats voor huisdieren ontdekt in Egypte

Huisdier hond begraven in Berenike – foto Marta Osypińska

Op maandag 25 januari 2021 werden de verrassende resultaten bekend gemaakt van een opgravingscampagne in Berenike, een Romeinse havenstad aan de Egyptische Rode Zeekust. Archeologen hebben de oudste begraafplaats voor huisdieren ontdekt. De oude Egyptenaren staan ​​erom bekend talloze heilige dieren moedwillig te hebben gedood om ze vervolgens te mummificeren. De dieren die zijn aangetroffen in de begraafplaats van Berenike vertonen echter geen tekenen dat ze zijn gestorven door toedoen van mensen. In plaats daarvan vonden de onderzoekers juist oude, zieke en misvormde dieren die langdurig moeten zijn gevoerd en verzorgd. Ze vonden dieren die heel zorgvuldig zijn begraven. De dieren werden in een slaaphouding gelegd – soms in een dekentje gewikkeld. De onderzoekers denken nu dat de dieren in het Romeins-Egyptische Berenike geen eerbetoon aan de goden waren, maar gewoon huisdieren. Onder de 585 dieren die zijn opgegraven, bevinden zich 536 katten, 32 honden, 15 apen, een vos en een valk. Opvallend is ook dat geen van deze dieren werd gemummificeerd. Sommigen dieren werden wel in een geïmproviseerd omhulsel geplaatst. Zo was een grote hond gewikkeld in een mat van palmbladeren en had iemand voorzichtig twee helften van een grote wijnamfoor op zijn lichaam gelegd, gelijkend op een mummiekist.

Lees het wetenschappelijke artikel in het tijdschrift World Archaeology: ANCIENT PETS. The health, diet and diversity of cats, dogs and monkeys from the Red Sea port of Berenice (Egypt) in the 1st-2nd centuries AD.

Online lezing over de tempel van Taffeh

Twee keer per maand houdt een conservator van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een gratis livestream-lezing over een van de topstukken uit de collectie. Op zondagmiddag 9 mei 2021 vertelt Daniel Soliman, conservator collectie Egypte, over de tempel van Taffeh. Hij leidt u door de lange geschiedenis van de tempel, die door de eeuwen heen op de verschillende manieren een bijzondere plek is geweest. Via de chat kunt u vragen stellen, die na afloop van de lezing worden beantwoord. De online lezing begint om 14.00 uur en duurt een uur. U hoeft geen extra programma’s te downloaden of te installeren op uw computer. Na aanmelding ontvangt u een link, waarmee u via de browser op uw pc, laptop, tablet of smartphone de lezing kunt volgen. De uitzending is vanaf een kwartier voor aanvang online.

De tempel van Taffeh

In de entreehal van het Rijksmuseum van Oudheden een tempel die in de 1ste eeuw na Chr. werd gebouwd in Taphis, een stad in het diepe zuiden van Egypte. Twee millennia later schonk de Egyptische overheid de tempel aan het Nederlandse volk. Deze lezing gaat over de lange geschiedenis van de tempel en de verschillende manieren waarop het gebouw door de eeuwen heen een bijzondere plek is geweest. Daniel Solimans verhaal neemt u mee op een reis door de tijd: van de Romeinse periode, via de laatantieke periode, de middeleeuwen, en de tweede helft van de vorige eeuw, naar de dag van vandaag.

Meld u aan voor de: Topstukkenlezing de tempel van Taffeh door Daniel Soliman.

Online lezing over de grafkapel met de Blinde harpspeler

Twee keer per maand houdt een conservator van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een gratis livestream-lezing over een van de topstukken uit de collectie. Op zondagmiddag 28 maart 2021 vertelt Lara Weiss, conservator collectie Egypte, over de kapel van Paätenemheb. Wat staat er op de muren afgebeeld en waarom? Via de chat kunt u vragen stellen, die na afloop van de lezing worden beantwoord. De online lezing begint om 14.00 uur en duurt een uur. U hoeft geen extra programma’s te downloaden of te installeren op uw computer. Na aanmelding ontvangt u een link, waarmee u via de browser op uw pc, laptop, tablet of smartphone de lezing kunt volgen. De uitzending is vanaf een kwartier voor aanvang online.

De kapel van Paätenemheb

Paätenemheb was koninklijk schenker aan het hof van Toetanchamon, rond 1300 v.Chr. Zijn grafkapel stond ooit bovenop zijn ondergrondse grafkamers in Sakkara. Ingehuurde priesters, vrienden, collega’s en natuurlijk zijn familie konden hem hier offers brengen en hem herdenken. Deze online rondleiding biedt een unieke kans om samen met Lara Weiss naar de mooie details in de kapel van Paätenemheb  te kijken: u ziet niet alleen de beroemde harpspeler, maar ook heel veel andere details.

Meld u aan voor de: Topstukkenlezing de kapel van Paätenemheb door Lara Weiss.

Rotsgraven van El-Hawawisj voor publiek geopend

El-Hawawish is de oude necropool van Achmim, enkele kilometers ten oosten van de stad Sohag in Midden-Egypte. Deze begraafplaats werd van begin jaren tachtig tot begin jaren negentig uitgebreid opgegraven door de Australische archeologische en epigrafische expeditie onder auspiciën van het Australian Centre for Egyptology en Macquarie University onder leiding van prof. Naguib Kanawati. De lokale godheid van El-Hawawisj was de vruchtbaarheidsgod Min. De site omvat meer dan achthonderd rotsgraven die voornamelijk dateren uit het Oude Rijk en de Eerste Tussenperiode. Ook zijn ook er enkele graven uit het Middenrijk te vinden. Ongeveer zestig rotsgraven vertonen nog inscripties en grafschilderingen. Bij sommigen daarvan zijn de oorspronkelijke kleuren nog goed bewaard gebleven. Zo kan men scènes aanschouwen waarbij een begrafenisstoet staat uitgebeeld. Ook de bekende thema’s als de offercultus of geïdealiseerde scène uit het dagelijks leven zoals dansen, jacht en visvangst en het bedrijven van landbouw kunnen worden bewonderd. Op vrijdag 26 februari 2021 zijn voor het eerst vijf rotsgraven geopend voor het publiek. Op zaterdag 27 november 2021 zullen de deelnemers aan de reis Midden-Egypte deze vijf graven bezoeken. Deze bijzondere cultuurreis door Egypte van dertien dagen wordt geleid door egyptoloog Huub Pragt en is tot stand gekomen in samenwerking met Labrys Reizen uit Nijmegen.

Bekijk de video met drone-beelden van 2:14 over de site van El-Hawawisj.

Seqenenra Tao II stierf op het slagveld

De mummie van de Thebaanse vrijheidsstrijder en koning Seqenenra Tao II werd samen met de mummies van farao’s uit het Nieuwe Rijk in 1881 in Loeksor ontdekt in de cachette DB320. De mummie werd aan het begin van de 20ste eeuw uit de doeken gedaan. Al snel werd duidelijk dat het hoofd van de mummie van Seqenenra Tao II vijf diepe wonden vertoonde. Onder wetenschappers is langdurig gedebatteerd over de exacte doodsoorzaak. Verscheidene onderzoeken – waaronder een röntgenonderzoek in de jaren zestig – toonden aan dat de overleden koning weliswaar ernstige hoofdwonden had opgelopen, maar andere verwondingen aan zijn lichaam werden niet vastgesteld. Zijn mummie lijkt ook haastig te zijn gebalsemd. De Röntgenfoto’s laten zien dat er geen poging was gedaan om de hersenen te verwijderen of extra linnen aan de schedel of ogen toe te voegen. Volgens James E. Harris en Kent Weeks, die destijds het forensisch onderzoek uitvoerden, is de mummie van Seqenenra Tao II de slechtst bewaarde van alle koningsmummies die in het Egyptisch Museum worden bewaard. Zij merkten daarbij op dat een vieze, olieachtige geur de ruimte vulde op het moment dat de mummiekist werd geopend. Dit is waarschijnlijk te wijten aan het slechte balsemingsproces en de afwezigheid van het gebruik van het absorberende natron, waardoor er wat lichaamsvloeistoffen in de mummie achterbleven ten tijde van de begrafenis. Op basis hiervan werd tot 2009 aangenomen dat de koning ofwel was omgekomen in de strijd tegen de Hyksos ofwel in een samenzwering werd gedood tijdens zijn slaap. De Britse egyptoloog Garry Shaw onderwierp de verscheidene hypotheses over de mummie van de Thebaanse vorst aan een diepgaand onderzoek waarbij ook tekstuele bronnen en statistische gegevens zijn betrokken. Hij kwam tot de conclusie dat de meest waarschijnlijke oorzaak van Seqenenra’s dood een ceremoniële executie moet zijn geweest. In juli 2020 werd deze hypothese nog meer verfijnd. De Britse archeoloog en expert in gevechtstechnieken, Robert Mason, gaat ervan uit dat de Egyptische koning uit de 17de dynastie aanvankelijk ernstig gewond is geraakt op het slagveld, maar uiteindelijk door zijn rivaal de Hyksos-leider om het leven is gebracht.

Bekijk de video van 3:22: Who was King Seqenenre Tao?

Op zaterdag 20 februari 2021 werd bekend gemaakt dat de Egyptische Sahar Saleem, hoogleraar radiologie aan de universiteit van Caïro, een opzienbarende vondst heeft gedaan aan de mummie van Seqenenra Tao II. CT-scans van de mummie onthullen nieuwe details over zijn hoofdletsel, inclusief voorheen niet-ontdekte laesies die de Egyptische balsemers vakkundig hebben weten te verbergen. De handen van de mummie waren gebogen en gebald, maar er zijn  geen verwondingen aan zijn onderarmen te zien. Saleem vermoedt daarom dat de handen van Seqenenra Tao II waren vastgebonden toen hij stierf. Hij zou mogelijk gevangen zijn genomen op het slagveld en daarna geëxecuteerd door meerdere personen.

Lees het artikel: Egyptian pharaoh was executed on the battlefield, mummy reveals.

Lees het wetenschappelijke rapport: Computed Tomography Study of the Mummy of King Seqenenre Taa II: New Insights Into His Violent Death.