De gezichten van drie Egyptische mummies

De reconstructie van drie gezichten van mummies. Beeldrecht: Parabon NanoLabs.

Op vrijdag 1 oktober 2021 werd bekend gemaakt dat onderzoekers voor het eerst gebruik hebben gemaakt van DNA-gegevens om de gezichten van drie mummies te reconstrueren. De mummies zijn allen afkomstig uit de necropool van Aboesir en dateren uit verschillende tijdsperiodes van de Egyptische beschaving. De oudste mummie dateert uit de 18de dynastie ten tijde van farao Amenhotep III. De jongste mummie kan worden gedateerd in de 27ste dynastie rond 450 v.Chr. toen de Perzen in Egypte aan de macht waren.

In 2017  hadden wetenschappers van het Max Planck Instituut in Tübingen, de drie mummies al op DNA-sequentie onderzocht. Parabon NanoLabs is een Amerikaans bedrijf dat nanofarmaceutica ontwikkelt en diensten voor DNA-fenotypering levert, vooral aan juridische organisaties. Een team van Parabon NanoLabs heeft nu die genetische gegevens gebruikt om 3D-modellen van de gezichten van de mummies te maken door middel van een proces dat forensische DNA-fenotypering wordt genoemd. Genetische gegevens worden dan gebruikt om de vorm van gelaatstrekken en andere aspecten van iemands fysieke verschijning te reconstrueren. Het team heeft ervoor gekozen om te tonen hoe de mannen eruit hebben gezien rond hun 25-jarige leeftijd. Parabon NanoLabs presenteerde de gezichtsreconstructies van de drie mummies tijdens een internationaal symposium over menselijke identificatie.

Lees het artikel: 3-D Reconstruction Reveals the Faces of Three Ancient Egyptian Mummies.
Lees ook: 3 Egyptian mummy faces revealed in stunning reconstruction.

Twee nieuwe musea in Egypte

Egypt’s Capitals Museum – Foto: Dik van Bommel

In het najaar van 2021 worden twee nieuwe musea in Egypte voor het publiek opengesteld. Topstukken afkomstig uit het Luxor Museum en het Egyptisch Museum aan het Tahrirplein zijn naar de twee nieuwe musea overgebracht.

Het eerste museum bevindt zich in het midden van de Nijldelta, in de provinciestad Kafr el-Sjeich. Bekijk hier het Kafr el-Sheikh Museum.

Het tweede museum bevindt zich aan de oostzijde van Caïro in het district met het presidentiële paleis en vele overheidsgebouwen. Het nieuwe museum wordt het Egypt’s Capitals Museum genoemd. Het is een archeologisch museum dat is gebouwd op een oppervlakte van 8500 vierkante meter. Voor het imposante bouwwerk staat een obelisk van Ramses II opgesteld. Het museum vertelt de geschiedenis van de Egyptische hoofdsteden van de prehistorie tot de moderne tijd. De eerste stad die wordt belicht is Memphis, vervolgens zijn Thebe en Minya aan de beurt. Ook via Alexandrië tijdens de Griekse en Romeinse tijd komt men bij Foestat, Fatimidisch Cairo en Khedive Caïro.

Zuidgraf van Djoser open voor publiek

Op dinsdag 14 september 2021 werd officieel bekend gemaakt dat het Zuidgraf van Djoser te Sakkara voor het publiek is geopend. De structuur staat dan wel bekend als het Zuidgraf, maar vertoont feitelijk een enorm ondergronds labyrint van gangen, versierd met reliëfs. Vele wanden zijn bekleed met de bekende rechthoekige blauwe faience tegeltjes. Een centrale grafschacht herbergt een massieve met graniet beklede sarcofaag uit de 3de dynastie. Tot op heden is het echter niet duidelijk voor wie deze stenen kist was bedoeld. Over het algemeen wordt aangenomen dat Djoser onder de op 300 meter meer naar het noorden gelegen Trappenpiramide werd begraven. Op donderdag 5 maart 2020 werd al bekend gemaakt dat de trappenpiramide voor publiek is opengesteld. Vijftien jaar lang heeft men gewerkt aan de restauratie van het oudste stenen bouwwerk ter wereld. Op woensdag 24 november 2021 zal Huub Pragt samen met zijn reisgenoten de trappenpiramide aan de binnenzijde bezichtigen.

Lees het artikel: Egypt opens ancient tomb of King Djoser after restoration.
Lees ook: Egypt opens south tomb of King Djoser in Saqqara for visit after restoration.
Bekijk deze video van 59 seconden: Completion of the Restoration Project of King Djoser Southern Tomb in Saqqara.

Sjabti van Nubische farao in het APM

Sjabti van Senkamanisken – Foto: Allard Pierson Museum

Op dinsdag 31 augustus 2021 werd bekend gemaakt dat het Allard Pierson Museum in Amsterdam een prachtig object heeft verworven. Het gaat om een zeldzame sjabti, een mummievormig grafbeeldje, van een Nubische koning. Het grafbeeldje toont Senkamanisken. Het serpentijnen beeldje dateert uit de periode 643-623 v.Chr. en  is 17 cm hoog. Het bijzondere beeldje is vanaf nu te zien in het museum. Ook het Museum of Fine Arts in Boston beschikt over enkele sjabti’s van deze Nubische vorst. De sjabti is een sprekend voorbeeld van de rijke culturele uitwisseling tussen het oude Egypte en het zuidelijk gelegen rijk van Koesj in het gebied dat nog steeds Nubië heet (huidig Zuid-Egypte en Noord-Soedan). Tijdens de 25ste dynastie (746-664 v.Chr.) heersten de Koesjitische koningen over beide landen. De Amerikaanse archeoloog George Reisner ontdekte in 1917 de piramide van Senkamanisken in Noeri in het huidige Noord-Soedan. Van de bijna 1300 sjabti’s die daarbij aan het licht kwamen zijn er ongeveer 400 van steen in verschillende vormen, afmetingen en kwaliteit. Deze zijn nu bijna allemaal terug te vinden in Chartoem, Caïro en Boston. Elk van deze sjabti’s is uniek en bevat informatie over de verschillende ambachtslieden die de mummievormige beeldjes hebben gemaakt.

Lees het artikel: Grafbeeldje van Nubische koning verworven.
Lees ook: Grafbeeld Nubische koning naar Allard Pierson.
Lees ook de blog: ‘Hier ben ik’, zeg je.

Dodenboeken ontsloten

Detail van het Dodenboek van Herytwebechet- Egyptisch Museum Caïro.

De Nederlandse sjabti-deskundige Dik van Bommel heeft in de maand augustus 2021 aan zijn informatieve website over de bekende Egyptische mummievormige beeldjes nu een belangrijk deel toegevoegd. Om de sjabti’s in een betere historische context te kunnen plaatsen, heeft hij vele exemplaren van het Egyptische dodenboekpapyrus gefotografeerd en in een hoge resolutie beschikbaar gesteld. Bekijk de fantastische resultaten:

Papyri via de website ushabtis.com.

Rotsgraven van El-Hawawisj voor publiek geopend

El-Hawawish is de oude necropool van Achmim, enkele kilometers ten oosten van de stad Sohag in Midden-Egypte. Deze begraafplaats werd van begin jaren tachtig tot begin jaren negentig uitgebreid opgegraven door de Australische archeologische en epigrafische expeditie onder auspiciën van het Australian Centre for Egyptology en Macquarie University onder leiding van prof. Naguib Kanawati. De lokale godheid van El-Hawawisj was de vruchtbaarheidsgod Min. De site omvat meer dan achthonderd rotsgraven die voornamelijk dateren uit het Oude Rijk en de Eerste Tussenperiode. Ook zijn ook er enkele graven uit het Middenrijk te vinden. Ongeveer zestig rotsgraven vertonen nog inscripties en grafschilderingen. Bij sommigen daarvan zijn de oorspronkelijke kleuren nog goed bewaard gebleven. Zo kan men scènes aanschouwen waarbij een begrafenisstoet staat uitgebeeld. Ook de bekende thema’s als de offercultus of geïdealiseerde scène uit het dagelijks leven zoals dansen, jacht en visvangst en het bedrijven van landbouw kunnen worden bewonderd. Op vrijdag 26 februari 2021 zijn voor het eerst vijf rotsgraven geopend voor het publiek.

Bekijk de video met drone-beelden van 2:14 over de site van El-Hawawisj.
Bekijk ook de 42 foto’s in een diaporama van Osirisnet: EL-HAWAWISH.

Gratis cursus Hiërogliefenschrift

Op dinsdag 7 september 2021 start een prijsvraag.

Ongeveer twee keer per maand verzendt het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden een digitale nieuwsbrief naar ongeveer 50.000 lezers. Op dinsdag 7 september 2021 wordt de volgende nieuwsbrief verzonden. In die uitgave wordt een winactie aangekondigd die is afgesproken tussen egyptoloog Huub Pragt en de organisatie van het RMO.

Twee vragen zullen aan de deelnemers worden voorgelegd, waarvan het antwoord is te vinden in de video van 44:39 Hiërogliefenschrift – Les 1a.

Uit de goede inzendingen zal worden geloot. De winnaar kan tijdens het komende cursusseizoen 2021-2022 gratis deelnemen aan de cursus Hiërogliefenschrift. Deze cursus van tien lessen start op 25 september 2021 en wordt op zaterdagochtend gegeven in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden.

Meld u aan voor de digitale nieuwsbrief van het Rijksmuseum van Oudheden.

De farao’s in hun nieuwe museum

Voorwerpen in het National Museum of Egyptian Civilization – foto Mona Bassel

Op zondag 22 augustus 2021 werd een interview gepubliceerd met de directeur van National Museum of Egyptian Civilization. Dit museum ligt in de wijk Fustat en vormt tegenwoordig het onderkomen van de koningsmummies. De farao’s werden op zaterdag 3 april 2021 in parade verplaats van het Egyptisch Museum aan het Tahrirplein naar het nieuwe museum. Als antwoord op de vraag wat zijn museum zo bijzonder maakt, antwoord directeur Ahmed Goneim: ‘Wij zijn anders, wij zijn uniek, wij zijn speciaal. En ik beloof je dat als je komt, en je het niet leuk vindt, ik als directeur, jou je geld terug zal geven!’

Lees het artikel: What Makes the New National Museum of Egyptian Civilization Special: Exclusive Interview.

Zonnemysterie in Grand Egyptian Museum

Zonne-effect op het beeld van Ramses II – Grand Egyptian Museum.

Op zondag 22 augustus 2021 werd bekend gemaakt dat een team van Egyptische ingenieurs van het Grand Egyptian Museum een jaar lang hebben gewerkt aan de nabootsing van de zonne-uitlijning van de tempel van Aboe Simbel. Deze beroemde uit de rotsen gehakte tempel van Ramses II bood de inspiratie om een soortgelijke op de zon gebaseerde uitlijning toe te passen in de entreehal van het nieuwe museum in Gizeh. Twee keer per jaar, op 22 februari en 22 oktober om 5:58 uur in de ochtend, doorkruist een eerste zonnestraal de 66 meter diepe centrale gang in de tempel van Aboe Simbel. De zon schijnt zijn licht vervolgens op drie van de vier godenbeelden in het Heilige der Heilige. Eerst wordt het beeld van Amon-Ra belicht, daarna het beeld Ramses II en tot slot het beeld van Ra-Horachte. Na ongeveer twintig minuten is het zonlicht uit deze ruimte verdwenen. Het bijzondere is dat het beeld van de god Ptah nooit door het zonlicht wordt beschenen. Hij is immers de god van de duisternis.

De ingenieurs hebben dit zonne-effect nu toegepast op het kolossale standbeeld van Ramses II dat staat opgesteld aan de entree van het Grand Egyptian Museum. Het is echter nog volstrekt onduidelijk op welke wijze dit effect tot stand komt. Ook is nog niet bekend gemaakt op welke dag van het jaar en hoelang dit zonne-effect dan kan worden waargenomen.

Lees het artikel: Grand Egyptian Museum recreates sacred solar alignment of Abu Simbel.
Lees ook: For 1st Time, Sun Illuminates King Ramses II’s Face in GEM.

Kindertentoonstelling ‘Op zoek naar Toetanchamon’

Op zoek naar Toetanchamon.

In het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden is tot en met zondag 31 oktober 2021 de tentoonstelling ‘Op zoek naar Toetanchamon‘ te zien. Kinderen vanaf 7 jaar gaan samen met Howard Carter en zijn onderzoeksteam in het museum aan de slag. Er is slim speurwerk nodig om de ingang van Toetanchamons geheime, drieduizend jaar oude graf te vinden. Met behulp van opdrachten, spelletjes, films en verhalen gaan de kinderen op zoek in het Dal der Koningen. Wanneer zij de ondergrondse tombe vinden, ontdekken ze daar de beroemde gouden mummiekist van farao Toetanchamon.