Cleopatra weer bijna gevonden

De Egyptische Oudheidkundige Dienst kondigde in juli 2018 al aan dat een Egyptisch archeologisch team op het punt stond om opgravingswerkzaamheden te verrichten te Taposiris Magna die zouden kunnen leiden tot de ontdekking van het graf van de beroemde koningin Cleopatra VII. Egyptoloog Huub Pragt werd ook toen door verscheidene radiostations om zijn commentaar gevraagd. Lees het nieuwsbericht van maandag 30 juli 2018
Op donderdag 16 juli 2020 werd door het Britse televisiestation Channel 5 een documentaire uitgezonden, The Hunt for Cleopatra’s Tomb. De Britse egyptoloog Glenn Godenho bespreekt er de voornaamste archeologische ontdekkingen die in de afgelopen jaren zijn gedaan in en rondom het tempelcomplex van Taposiris Magna. Deze ontdekkingen zouden duidelijke aanwijzingen vormen voor de aanwezigheid van het graf van koningin Cleopatra VII. De tempel van Taposiris Magna dateert uit de Ptolemaeën Tijd en bevindt zich op ongeveer 40 kilometer ten westen van de stad Alexandrië op een heuvel voor de Middellandse Zeekust. 

De zoektocht naar het graf van Cleopatra begon in 2009 onder leiding van Kathleen Martinez. Opmerkelijk is dat zij geen archeologe is, maar een misdaad advocate uit de Dominicaanse Republiek. De destijds ‘Onvermijdelijke’ Zahi Hawass gaf haar, tegen alle verwachtingen in, toch toestemming om een opgraving te starten. Dit archeologisch onderzoek zou volgens hem maar twee maanden in beslag gaan nemen. Hawass was er destijds ook van overtuigd dat het graf van Cleopatra zich onder de tempelvloer van Taposiris Magna zou bevinden.
Bekijk de video uit mei 2009 waarin Hawass zijn overtuiging uitspreekt over Taposiris Magna als de waarschijnlijk vindplaats voor het graf van Cleopatra: The Search for Antony and Cleopatra.
Tien jaar later is hij echter op deze aanname teruggekomen. Lees het artikel door Hawass uit januari 2019 waarin hij zich keert tegen de theorie van Martinez: Fake news of Cleopatra.

Philensis I decreet
Vele seizoenen achtereen kreeg Kathleen Martinez toestemming om verder te zoeken naar het graf van Cleopatra. In 2015 ontdekten de archeologen uit haar team een fragment van een stèle uit kalksteen met de tekst die bekend staat als het Philensis I decreet. Verscheidene fragmenten van stèles met deze tekst zijn ook in andere Ptolemaeïsche tempels in Egypte aangetroffen. Het decreet is opgesteld zowel in het Grieks als in het Demotisch en werd uitgevaardigd naar aanleiding van de troonsbestijging van een nieuwe Apis-stier. Dit decreet werd door Ptolemaeus V uitgevaardigd in Memphis in het jaar 185 v.Chr. Dat is 134 jaar voordat koningin Cleopatra VII als 18-jarige op de Egyptische troon kwam. Zij heeft zelf nog 21 jaar geregeerd en pleegde zelfmoord in 30 v.Chr.
Martinez zegt echter over de vondst van dit Philensis I decreet fragment: ‘It confirms my theory about the importance of Taposiris Magna as a sacred temple during Cleopatra’s time.’ Wanneer zij met ‘Cleopatra’s time’ de periode van de driehonderd jaar die bekend staat als de Ptolemaeën Tijd bedoelt, dan is daar nog net wat voor te zeggen.

In de winter van 2018 werd melding gemaakt van de vondst van twee anonieme mummies binnen de muren van de tempel. Op de zwaar beschadigde mummies werden nog enkele restjes bladgoud aangetroffen. In deze video is een geëmotioneerde Martinez te zien die de ontdekking van de twee mummies wereldkundig maakt.

Luister hier naar het korte interview dat Huub Pragt gaf op donderdag 16 juli 2020 voor BNR-Nieuwsradio.

Webinar Egypte en de sterren

Op dinsdag 17 juni 2020 verzorgde Huub Pragt in samenwerking met reisorganisatie Historizon een webinar getiteld Egypte en de Sterren. Tegen betaling van € 4,95 kan deze webinar tot 31 augustus 2020 worden bekeken.

In het Oude Egypte speelden de sterren een belangrijke rol, zowel in het Dodengeloof als in het dagelijks leven. De Egyptenaren zagen hun goden in de sterren weerspiegeld. Aan de positie van de verschillende hemellichamen werd ieder uur van de nacht bepaald. Een jaarcyclus werd door de Egyptenaren verdeeld in zesendertig sterrenbeelden die een periode van tien dagen bestrijken, decanen genaamd. Een belangrijke rol is weggelegd voor zowel de ster Sirius als het sterrenbeeld Orion. Na zeventig dagen afwezigheid verschenen zij weer aan de horizon. Dit markeerde het begin van het Egyptische nieuwe jaar. De naam voor Sirius luidt in het Egyptisch Sopdet, wat ‘Scherpe’ betekent. De Grieken verbasterden dit tot Sothis.

In deze webinar wordt uitgelegd hoe de piramides uit het Oude Rijk met behulp van de sterren op het noorden werden georiënteerd. Ook zal worden ingegaan op de religieuze achtergronden van het nachtritueel voor de god van het Dodenrijk, Osiris. Daarbij wordt getoond dat in een kapel op het dak van de tempel van de godin Hathor te Dendera een bijzondere voorstelling van de Egyptische sterrenhemel is te zien. Deze ‘Zodiak van Dendera’ vormt een sterrenkaart waarin de tekens van de dierenriem zijn verwerkt. Omdat ook de vijf zichtbare planeten en een zons- en maansverduistering staan afgebeeld, valt deze Egyptische sterrenkaart nauwkeurig te dateren.

Duur: 90 minuten
Kosten: € 4,95
Bestel de webinar: Egypte en de Sterren.

Na aanmelding ontvangt u van Historizon een e-mail met daarin een link naar het Webinar.

Webinar Sakkara

Op donderdag 16 april 2020 verzorgde Huub Pragt in samenwerking met reisorganisatie Historizon een webinar getiteld Sakkara. Tegen betaling van € 4,95 kan deze webinar tot 31 augustus 2020 worden bekeken.

Sakkara, de begraafplaats bij het oude Memphis, ligt zo’n dertig kilometer ten zuiden van Caïro. Vanaf het begin van de faraonische geschiedenis (rond 3000 v.Chr.) tot en met de eerste bloeiperiode, het Oude Rijk, gold Sakkara als de heilige plaats waar de farao’s en hun hoge beambten werden begraven. Op een plateau aan de westelijke horizon ligt de bekende trappiramide van farao Djoser (ca. 2650 v.Chr.). Tijdens het Middenrijk en het Nieuwe Rijk werden koningen elders in het land begraven. Toch bleef Sakkara de necropool waar de belangrijkste ambtenaren van Egypte werden begraven. Zo kennen we de graven van generaal Horemheb en schatbewaarder Maya uit de tijd van Toetanchamon. Het uitgestrekte grafveld van Sakkara bleef in gebruik voor begravingen tot in de Romeinse Tijd aan toe.

Duur: 90 minuten
Kosten: € 4,95
Bestel de webinar: Sakkara.

Na aanmelding ontvangt u van Historizon een e-mail met daarin een link naar het Webinar.

Grand Egyptian Museum

In 2021 opent het Grand Egyptian Museum (GEM) haar deuren. De bouw en inrichting van het grootste archeologische museum ter wereld heeft vele jaren vertraging opgelopen. Het startsein voor de bouw van het megamuseum werd in 2002 gegeven. Momenteel zijn alle bouwwerkzaamheden voltooid. De grote uitdaging ligt nu in het overhevelen van de omvangrijke collectie van het Egyptisch Museum aan het Tahrirplein, in het centrum van Caïro, naar het tien kilometer verder gelegen nieuwe museum. Het GEM bevindt zich op nog geen twee kilometer ten noorden van de wereldberoemde piramides van Gizeh. Het beslaat een oppervlakte van maar liefst 50 hectare. Naast de enorme tentoonstellingszalen en het uitgebreide depot is het moderne museumgebouw voorzien van verscheidene restaurants, boeken- en souvenirwinkels. Ook zijn er ruimtes voor het houden van lezingen en symposia en beschikt het museum over een grote theaterzaal. Vanaf de opening herbergt het GEM de grootste verzameling aan oudheden ter wereld die uit een enkele cultuur afkomstig is. De wegen die naar het GEM leiden, inclusief de ringweg van Caïro, zijn de voorbije jaren aangelegd om het museum gemakkelijker te kunnen bereiken. Ook zijn de meeste hotels in de directe omgeving van het museum de afgelopen jaren grondig gerenoveerd. Regeringsleiders uit diverse landen hebben inmiddels aangegeven aanwezig te zullen zijn bij de langverwachte openingsceremonie van het museum in 2021.

Lees de webpagina: The Grand Egyptian Museum.
Lees het artikel: Tutanchamuns neues Zuhause.
Lees ook: Ein neuer Tempel für Tutanchamun.

Egyptologische bibliotheek geveild

Op dinsdag 16 juni 2020 wordt bij het veilinghuis Burgerdijk & Niermans in Leiden de egyptologische bibliotheek van wijlen Prof. Dr. J.F. Borghouts geveild.

Joris Borghouts (1939-2018) werd in 1985 benoemd tot Hoogleraar in de Egyptologie aan de Universiteit Leiden. Hij was zowel een specialist op het vlak van de Egyptische taalkunde als de Egyptische religie.

In 2004 ging hij met emeritaat en bleef als gastmedewerker/research fellow verbonden aan het Nederlands Instituut voor het Nabije Oosten (NINO) in Leiden. Zijn enorme kennis en brede belezenheid in de Egyptische teksten was ongeëvenaard, inclusief de late vormen van het Oudegyptisch: Demotisch en Koptisch. In 1974 verscheen van zijn hand bij uitgeverij Fibula-van Dishoeck het bekende Nederlandstalige boek Egyptische Sagen en Verhalen. Tot zijn belangrijkste wetenschappelijke publicaties behoren zijn bloemlezing Ancient Egyptian Magical Texts, Leiden 1978, en zijn Middelegyptische grammatica in twee delen, Egyptian: An Introduction to the Writing and Language of the Middle Kingdom, Leiden en Leuven 2010.

Bekijk de kavels in de veilingcatalogus van veilinghuis Burgersdijk & Niermans.

De mummie Takerheb

Als onderdeel van een in 2022 door te voeren culturele herinrichting van de Schotse stad Perth, krijgt de City Hall een museum bestemming. Objecten uit een van de oudste en belangrijkste openbare collecties van Schotland zullen er worden getoond. Een gekoesterde trots is de mummie van vermoedelijk een vrouw met de naam Takerheb. Deze mummie dateert uit de Late Tijd en verblijft sinds 1936 in Perth. De mummie is nu dringend aan restauratie toe.

Lees het Engelstalige artikel More Mummy Secrets Revealed.

Theatervoorstelling Tijdje Terug

Op woensdag 19 december 2018 gaven egyptoloog Huub Pragt en Natuurkundige Richard de Jong een eenmalige theatervoorstelling in de Taffehzaal van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden. Het was 200 jaar geleden dat museum zijn deuren opende voor het publiek.

De twee wetenschappers deden een nooit eerder vertoond experiment waarbij het reizen door de tijd mogelijk werd. Omdat voorzichtigheid was geboden besloot het tweetal om binnen de muren van het museumgebouw te blijven en slechts 200 jaar terug te reizen. Wellicht dat zij Caspar Reuvens, de eerste directeur van het Rijksmuseum van Oudheden, zouden kunnen waarnemen. Niet alles verliep naar wens. Het tweetal bleef aanvankelijk wel op dezelfde locatie maar de tijd terug schoot door naar het jaar 107 n.Chr. Ze bevonden zich bij Matilo, het Romeinse legerkamp in de tijd van keizer Trajanus. Na moeizame omzwervingen via Rome, Athene en Delphi is het hen gelukt om weer veilig thuis te komen in 2018. Richard de Jong, nu overtuigd van zijn ontdekking, koos er echter voor om de jeugddroom van Huub Pragt te gaan realiseren, een ontmoeting met Nefertiti. Ondanks de waarschuwingen van zijn vriend, reisde Richard af naar de stad Achetaton in het jaar 1337 v.Chr. Daar had hij een ontmoeting met de beeldschone koningin van Egypte. Na de dood van haar echtgenoot Achnaton ontstond een liefdevolle vriendschap tussen Nefertiti en Richard, die inmiddels de Egyptische naam Semenchkara had aangenomen.

Bekijk de animatie waarin Nefertiti haar liefde betuigt aan Semenchkara.