Schuif aan bij een conservator

In 2018 bestaat het Rijksmuseum van Oudheden tweehonderd jaar en dat feest vieren we graag samen met u als museumbezoeker. Daarom zijn er in heel 2018 tweehonderd vip-events voor de échte liefhebbers van het museum en de oudheid, met kijkjes voor en achter de schermen. In een privécollege op woensdagmiddag 26 september 2018 vertelt Maarten Raven, conservator Egypte over zijn favoriete voorwerp. De aanvang is 15.00 uur.Hij zal spreken over een reliëf van de schepping van de wereld. Het reliëf is gekocht in 2014 en stelt de scheppergod Chnoem voor. De god Chnoem, herkenbaar aan zijn ramskop, werd vereerd als de schepper van de kosmos. Als een pottenbakker zit hij aan een draaischijf, die hij met zijn voet aandrijft. Op de schijf staat een stuk klei waaruit hij met zijn handen iets gaat vormen: wellicht een mens, een dier, of de wereld zelf. Waar komt het vandaan, wie liet het maken en wat was de functie en betekenis van dit reliëf? Conservator Maarten Raven vertelt het in het aankomende collectiecollege.

De discussie is niet ten einde

In zijn spraakmakende publicatie uit juli 2015 stelde de Britse egyptoloog Nicholas Reeves dat zich zeer waarschijnlijk nog onontdekte holle ruimtes zouden bevinden in het graf van Toetanchamon (KV62). Dr. Reeves stelde op basis van talloze argumenten dat er ten minste twee extra kamers in het beroemde koningsgraf in het Dal der Koningen zouden kunnen worden opgespoord. De toenmalige Egyptische minister van Oudheden Dr. Mamdouh el-Damaty nodigde Reeves uit om in het najaar van 2015 een empirisch onderzoek te doen in het graf. Met geavanceerde appartuur werd een uitvoerige niet-invasieve en niet-destructieve teledetectiescan uitgevoerd op de grafwanden van KV62. De wetenschappelijke wereld was tot dan toe ernstig verdeeld en het kamp van sceptici was zeer groot. Tot de verbazing van velen bleek uit de meetgevens dat er inderdaad extra kamers aanwezig zijn in KV62.

Lees het artikel: Egypt explores King Tut’s tomb, searching for Queen Nefertiti.
Lees ook: King Tutankhamun’s tomb: Evidence grows for hidden chamber.
Lees ook: Radar Scans in King Tut’s Tomb Suggest Hidden Chambers.

Ondanks de bemoedigende scan-resultaten bleef er scepsis onder egyptologen. Het voormalige hoofd van de Oudheidkundige Dienst Zahi Hawass nam hierin het voortouw. In openbare bijeenkomsten en interviews stak hij zijn misnoegen over het onderzoek niet onder stoelen of banken. Ook zag hij niet in waarom er zoveel ophef werd gemaakt over een in zijn ogen nutteloos scanonderzoek aan het graf van Toetanchamon. Nicholas Reeves had volgens hem wel eens vaker wat beweerd. Zo heeft hij het door de Brit verspreide bericht uit 2002 over de mogelijke aanwezigheid van een graf voor de ingang van KV62 verworpen. Wel heeft Hawass in 2009  met zijn Egyptische archeologische team zelf op de door Reeves genoemde plaats gegraven. De teleurstelling van het uitblijven van een wereldvondst werd door Hawass omgezet in een bewijsvoering dat de Brit niet deugt. Daarnaast maakt Hawass van iedere gelegenheid gebruik om te wijzen op een in zijn ogen veel belangrijker project. Sinds januari 2018 geeft hij in het westelijke dal van het Dal der Koningen, leiding aan een archeologische onderzoek voor Discovery Channel dat volgens hem zal gaan leiden tot de vondst van het graf van de koningin van Toetanchamon, Anchesenamon.

Tijdens een symposium in Caïro in de eerste week van mei 2016 kwam het tot een ware clash tussen de verschillende kampen. De huidige Minister van Oudheden Chaled el-Enany stelde daarop een radiostilte in. Het was exact twee jaar later, op 8 mei 2018 dat het verlossende woord van de Egyptische Oudheidkundige Dienst kwam: Er zijn geen extra holle ruimtes in KV62. Hebben de verschillende wetenschappelijke teams zich in het najaar van 2015 dan zo enorm vergist? Wat vrijwel onbelicht is gebleven is het feit dat Franse wetenschappers, die zich in 2015 bezighielden met het uitgebreide Scan Pyramids Project, op verzoek van Minister El-Damaty een infraroodonderzoek hebben uitgevoerd in KV62.  Dit leverde een verrassend resultaat op: Infrared Thermography Reveals Temperature of Tut’s Tomb Walls.

Symposium ‘Goden van Sakkara’

Op maandag 19 november 2018 organiseert het Rijksmuseum van Oudheden het symposium ‘Goden van Sakkara’ bij de tentoonstelling Goden van Egypte. Dit is het afscheidssymposium voor Prof. Dr. Maarten Raven, die na vele jaren als conservator van de afdeling Egypte met pensioen gaat. Het RMO biedt enkele groepen geïnteresseerden de gelegenheid om met voorrang kaarten te bestellen voor het symposium. Er zijn vijftig kaarten gegarandeerd voor lezers van de nieuwsberichten die door het bedrijf Huub Pragt Egyptoloog via de website www.egyptologie.nl worden verspreid. Lezers krijgen tot maandag 1 oktober 2018 de kans om zich met voorrang aan te melden. Deelname aan het symposium kost € 20,- p.p. inclusief thee/koffie bij ontvangst en een borrel na afloop.

Programma 

12.15-12.45 uur        Ontvangst met koffie en thee
12.45-13.00 uur        Wim Weijland (RMO):                  Opening
13.00-13.30 uur        Paul Nicholson (Cardiff):             Going to the Dogs: the Catacombs of Anubis, North Saqqara
13.30-14.00 uur        Alain Zivie (Parijs):                        Some divinities in the tombs of the Bubasteion
14.00-14.30 uur        Renata Landgráfová (Praag):      Gods without legs: serpentine creatures from the shaft tomb of Iufaa at Abusir
14.30-15.00 uur        Pauze
15.00-15.30 uur        Tamás Bács (Boedapest):             Sokar in Gizeh
15.30-16.00 uur        Nozomu Kawai (Tokyo):               News on the lion goddess at Northwest Saqqara
16.00-17.30 uur        Borrel

Via de onderstaande link kunt u kaarten bestellen. U bent dan verzekerd van deelname. Let wel, de betaling verloopt via het bedrijf Huub Pragt Egyptoloog. De gegevens van de betalende deelnemers zullen uitsluitend in het kader van het symposium worden doorgegeven aan de organistatie van het Rijkmsuseum van Oudheden. Uw deelname zal namelijk via een deelnemerslijst worden gecontroleerd bij binnenkomst in het museum. Uw gegevens worden niet in een database van het RMO verwerkt. Op dit product gelden de Algemene voorwaarden van Huub Pragt Egyptoloog.

Vanaf 1 oktober 2018 wordt het symposium ook breed aangekondigd door de PR-afdeling van het Rijksmuseum van Oudheden.

Bestel uw kaarten via: Symposium Goden van Sakkara.
Gebruik daarbij de middelste button Symposium (Huub Pragt). Hiermee wordt bedoeld dat uw symposiumticket met voorrang wordt besteld via het bedrijf Huub Pragt Egyptoloog.

Collegedag Het Egyptische godenrijk

Op maandag 5 november 2018 organiseert het Historisch Nieuwsblad in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden een collegedag ‘Het Egyptische godenrijk’. Religie speelde een niet te onderschatten rol in het Oude Egypte. Men aanbad een grote schare godheden, waarbij de farao fungeerde als intermediair tussen mens en god. Tijdens deze collegedag nemen vier deskundigen u mee naar het Egyptische godenrijk.

Tijdens de collegedag spreken vier deskundigen:

  1. Prof. dr. Olaf Kaper
    De ontwikkeling van het godsbesef in de Egyptische geschiedenis
  2. Drs. Petra Hogenboom
    De rol van godsdienst in het dagelijks leven
  3. Dr. Jaap van Dijk
    Farao Achnaton en de opkomst van het monotheïsme
  4. Prof. dr. Maarten Raven
    De Egyptische goden in vijf thema’s

Na de lezingen wordt u in de gelegenheid gesteld om de tentoonstelling Goden van Egypte te bezichtigen in het museum, dat deze dag exclusief voor bezoekers van de collegedag is geopend.

Meer info en tickets: Collegedag Het Egyptische godenrijk.

 

Egypte Pubquiz

De jaarlijks door de stichting Friends of Saqqara georganiseerde Egypte Pubquiz beleeft dit jaar zijn lustrum-editie in het 200-jarige RMO. Op woensdagavond 14 november 2018 neemt de quiz u mee naar de tijd van farao’s, met vragen over piramides en hiërogliefen, maar ook moderne cultuur zoals mummiefilms. Het egyptologische niveau wordt bewaakt door een deskundige jury. Deelnemen kan individueel of in teamverband.

  • Tijd: 19.00-22.00 uur
  • Plaats: Taffehzaal, Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28 Leiden.
  • Entree: €10 p.p. incl. één drankje
  • Aanmelden: friends@saqqara.nl.

Nieuw dit jaar is de publieksronde: vragen kunnen door deelnemers zelf worden aangeleverd. Heeft u een Egyptologische pubquiz-vraag waarop alléén u het antwoord weet? Stuur hem in via friends@saqqara.nl. Als uw vraag door de quizmaster wordt gesteld, heeft u meteen een voorsprong. Waar moet een goede quizvraag aan voldoen?:

  • Een multiple choice-vraag gerelateerd aan het oude Egypte (archeologie, monumenten, teksten enz.), Egyptologie, opgravers, ontdekkers, of moderne (populaire) cultuur met een oud-Egyptisch element.
  • Een relevant plaatje of eventueel een geluidsfragment.
  • Het correcte antwoord, en optioneel enkele (misleidende) foute antwoorden.

De pubquiz-commissie houdt zich het recht voor om ingezonden vragen en antwoorden anders te formuleren.

Lezing: Life under Akhenaten: Excavating the cemeteries of Amarna

In samenwerking met de Universiteit Leiden en het Rijksmuseum van Oudheden heeft de stichting Mehen egyptologe Dr. Anna Stevens, van de Universiteit van Cambridge en assistent directeur van het Amarna Project uitgenodigd tot het houden van een Engelstalige lezing in Leiden over de recente opgravingen in Tell el-Amarna.

Plaats: Taffeh-zaal van het Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28 te Leiden.

Datum: vrijdag 5 oktober 2018

Aaanvang: 20.00 uur, zaal open vanaf 19.30 uur.

Kosten: € 12,50; donateurs van Mehen en vrienden van RoMeO betalen € 10,-; studenten betalen € 5,-.

Aaanmelden via: Lezing over Amarna.

Sfinx ontdekt in tempel van Kom Ombo

Op maandag 17 september 2018 werd bekend gemaakt dat Egyptische archeologen een sfinx hebben ontdekt tijdens drainagewerkzaamheden aan de dubbeltempel van Kom Ombo. Het liggende leeuwenbeeld met het hoofd van een farao is met een hoogte van 38 centimeter en een breedte van 28 centimeter relatief klein te noemen. Het beeld is vervaardigd uit het locale zandsteen en vertoont stijlkenmerken uit de Ptolemaeën Tijd. Mogelijk betreft het portret van de sfinx een voorstelling van Ptolemaeus V Epiphanos. Dit is gebaseerd op het feit dat het beeld aan de oostzijde van de tempel werd aangetroffen, het gedeelte dat onder deze farao werd gebouwd. Daarnast werd op vrijwel dezelfde plek twee maanden eerder twee beelden van koning Ptolemaeus V ontdekt.

Lees het artikel: Egyptische archeologen ontdekken sfinx in tempel van Kom Ombo.

Boekenmarkt in Leiden

Op zondag 23 september 2018 organiseert het Rijksmuseum van Oudheden een boekenmarkt, waaraan verschillende partijen zullen bijdragen. Friends of Saqqara is aanwezig met een rijk assortiment aan tweedehands boeken, voornamelijk over het oude Egypte: van informatieve en kinderboeken tot studie- en wetenschappelijke boeken.

  • Tijd: 10.00-16.30 uur
  • Plaats: Taffehzaal, Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28 Leiden.
  • Entree: gratis

De andere aanbieders zijn:

  • de RMO-museumwinkel: oude RMO-publicaties, tentoonstellingscatalogi, lithografieën, plus korting op geselecteerd winkelassortiment;
  • de RMO-museumbibliotheek en de NINO-bibliotheek: doublures (afgeschreven bibliotheekboeken: overwegend wetenschappelijke publicaties);
  • Ex Oriente Lux en NINO: oudere en recente publicaties (wetenschappelijk en populair-wetenschappelijk).

Zie ook de website van het RMO of de facebook-pagina van Friends of Saqqara.

Oudste dorp van Egypte

Op zondag 2 september 2018 werd bekend gemaakt dat een team van Franse en Egyptische archeologen de resten hebben ontdekt van een dorp iets ten noorden van Caïro, in de Nijldelta. Naar schatting werd het dorp vanaf het vijfde millennium voor Christus langdurig bewoond. Daarmee is het één van de oudste nederzettingen die tot op heden in de Nijldelta zijn teruggevonden. De 7000 jaar oude resten van de nederzetting werden gevonden vlakbij het huidige Tell El-Samara. De onderzoekers ontdekten in het dorp meerdere opslagplaatsen die gevuld waren met dierlijke botten en plantenresten. Ook is er aardewerk teruggevonden. Net als stenen gereedschappen. De vondsten onthullen dat het dorp een vrij stabiele gemeenschap herbergde die langdurig in het vruchtbare deltagebied stand wist te houden. Middels nader onderzoek hoopt meer te weten te komen over de prehistorische samenlevingen in Egypte. Dat kan vervolgens ook weer meer inzicht geven in hoe Egypte uitgroeide tot een machtig, welvarend land dat duizenden jaren later zijn eerste farao voortbracht.

Lees het artikel: Archeologen leggen oudste dorp Nijldelta bloot in Egypte.
Lees ook:  Oudste dorp van Egypte ontdekt?
Lees ook: 7000 jaar oud dorp ontdekt in Egyptische Nijldelta.

Mummie uit de Prehistorie toch gebalsemd

Lange tijd meenden onderzoekers dat prehistorische mummies in het oude Egypte door natuurlijke omstandigheden waren gemummificeerd. Er is echter steeds meer bewijs dat deze doden al in de prehistorie met behulp van balsemvloeistoffen werden geconserveerd. In het Museo Egizio te Turijn wordt een mummie getoond in de foetushouding. De ouderdom van deze prehistorische mummie wordt geschat op zo’n 5.600 jaar. Aanvankelijk leek de mummie bij toeval te zijn ontstaan, omdat de zinderende hitte en grote droogte van de woestijn het ontbindingsproces hadden gestopt. Maar uit onderzoek blijkt nu dat de mummie in Turijn geen toevalstreffer was. Op vrijdag 17 augustus 2018 werd bekend gemaakt dat wetenschappers het gedetailleerde recept voor zijn balseming hebben weten te achterhalen.

Lees het artikel: Mummie onthult het allereerste Egyptische balsemings-recept.